Համաշխարհային հռչակ վայելող գեղանկարիչ Մարտիրոս Սարյանի ծննդյան 130-ամյակը Հայաստանում հոբելյանական չեն համարում, իսկ ահա Ռուսաստանում, որտեղ ծնվել, մեծացել և ուսանել է մեծ արվեստագետը, ըստ նրա թոռնուհու, որն իր պապի տուն-թանգարանի տնօրենն է Երևանում, արդեն միջոցառումներ են կազմակերպվել և դեռ կազմակերպվելու են:

Սարյանը (1880 թ. փետրվարի 28-1972 թ մայիսի 5) ծնվել է Նոր Նախիջևանում` հայի ընտանիքում: Կրթություն է ստացել Մոսկվայում և շարունակել է ապրել ու ստեղծագործել Ռուսաստանում` մինչև 1921 թ. Հայաստան տեղափոխվելը: Շատերի կարծիքով` Սարյանն «այն ամենահայ գեղանկարիչներից է», որը կարողացել է կտավին փոխանցել Հայաստանի բնության գույները: Խորհրդային Հայաստանի զինանշանը ստեղծվել է Սարյանի էսքիզներով:

Աշխարհահռչակ նկարչի թոռնուհին` Ռուզան Սարյանը, տարակուսում է, թե ինչպես կարելի է առաջնորդվել «130-ը չի բաժանվում 25-ի» տրամաբանությամբ և անտեսել Սարյանի հոբելյանական տարեդարձը պետական մակարդակով: (Այդուհանդերձ, մարտի 1-ին թանգարանի ջանքերով Սարյանի տուն-թանգարանում կազմակերպվել է նկարչի ստեղծագործությունների ցուցահանդես):

«Ւսկ Ռուսաստանի հանրահայտ Տրետյակովյան պատկերասրահում փետրվարի 26-ից մինչև մարտի վերջ կցուցադրվեն Սարյանի 67 գործերը, որոնց մեջ այնպիսի գծանկարներ, որոնք առաջին անգամ են ներկայացվում այցելուներին: Ի դեպ, այստեղ նշում էին ոչ միայն Սարյանի 130-ամյակը, այլև նրա ստեղծագործությունների`իրենց թանգարանում հանգրվանելու 100-ամյակը»,- մոսկովյան այցելությունից հետո` չորեքշաբթի, իր ուրախությանը լրագրողներին հաղորդակից դարձրեց Սարյանի թոռնուհին:

Այս տարվա ընթացքում Մոսկվայում` Պուշկինի անվան պատկերասրահում, կկազմակերպվի ևս մի մեծ ցուցահանդես, որտեղ Հայաստանից կտարվեն Սարյանի 15 կտավներ:

Լույս կընծայվի «Սարյանը և Մոսկվան» գիրքը, որում կներկայացվի Սարյանի կյանքը Ռուսաստանում:

«Արդեն ստացել ենք Մոսկվայի քաղաքապետից թույլտվությունը` հուշատախտակ ամրացնել այն բնակարանի շենքի պատին, որտեղ նա ապրել ու ստեղծագործել է ու հետագայում անմնացորդ նվիրել Ռուսաստանին»,- պատմում է Սարյանը:

Սակայն նկարչի թոռնուհին նույն «դրական նոտայով» չի խոսում Երևանում իր պապի տուն-թանգարանի մասին: Չնայած վերջին երեք տարիներին ՀՀ մշակույթի նախարարության ֆինանսավորմամբ վերականգնվել է տարեկան 4 կտավ, սակայն այսօր թանգարանի 247 կտավներից 21-ն անմխիթար վիճակում են:

«Ճիշտ է, մի քանի տարի առաջ «Լինսի հիմնադրամը» վերանորոգեց թանգարանը, սակայն այնպես, որ տանիքն առատ տեղումներից ու ձնհալից նորից կաթում է, պատերն էլ խնամքով չեն վերանորոգել ու չի արվել ամենակարևորը` չի անցկացվել հատուկ ջերմախոնավային ռեժիմ ապահովող համակարգ»,- բարձրաձայնում է Սարյանը:

Այս տարվա պետական բյուջեով տարեկան ֆինանսավորումն ավելացել է 1 մլն դրամով` դառնալով 18 մլն դրամ (46 750 դոլար), սակայն դա բավարար չէ նման համակարգով ապահովելու համար:

«Նման պայմաններում ամոթ է արտասահմանից հյուրեր ընդունել ու ներկայացնել թանգարանը»,- մտահոգվում է տնօրենը:

Ի դեպ, արդեն երեք տարի է` Սարյանների ընտանիքը դատական քաշքշուկների մեջ է «ՄԱՊ» ՓԲԸ-ի հետ, որը հայտնի է իր կոնյակներով ու գինիներով, և որը, առանց ընտանիքի թույլտվության, փոփոխել է Սարյանի կտավը` օգտագործելով այն որպես կոնյակի պիտակ:

«Ես բնավ չեմ ցանկանա, որ այս գործը հասնի Եվրոպական դատարան, բայց եթե նրանք շարունակեն որոշումներ կայացնել մեր ընտանիքի դեմ, մենք հարկադրված կլինենք դա անել»,- ասում է Սարյանի թոռնուհին: