ԱՄՆ պետքարտուղար Հիլարի Քլինթոնի կարճատև այցը Հայաստան բազմաթիվ քննարկումների և բանավեճերի տեղիք է տվել: Ոմանք գոհ են, որ Քլինթոնը, չնայած բազում հոռետեսական կանխատեսումների, ի վերջո այցելեց Ցեղասպանության հուշահամալիր, բայց հարցերը դեռ բաց են մնում. ինչո՞ւ էր դա ընդամենը մասնավոր այց, ինչո՞ւ չմտավ Ցեղասպանության թանգարան և, ի վերջո, ինչո՞ւ անձամբ չընդունեց Ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի տնօրենի հուշանվերները:

Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի տնօրեն Հայկ Դեմոյանի գնահատմամբ` պետքարտուղարի այցն «ինքնին պատմական է»:

«Իհարկե, շատ կուզեինք, որ այդ այցելությունը այլ ձևաչափով լիներ, այսինքն` պրոտոկոլային, որի ընթացքում պարտադիր կլիներ թե´ թանգարան այցելությունը և թե´ հիշատակի ծառուղում ծառ տնկելը, սակայն անգամ մասնավոր այցը չափազանց կարևոր և պատմական է»,- «ԱրմենիաՆաուին» ասում է Դեմոյանը:

Սակայն անգամ մասնավոր այցի ժամանակ նախատեսված հուշանվերներն անձամբ Քլինթոնին հանձնել չի հաջողվել:

Ըստ Դեմոյանի`այցելությանը նախորդած երեկո արդեն ուղարկվել էր մեդալը, քանի որ պետքարտուղարը ցանկություն էր հայտնել տեսնել այն (Մերձավոր Արևելքի ամերիկյան նպաստամատույց կոմիտեի կողմից 1920-ականներին թողարկված պատմական մեդալը նախատեսված է Հայաստանում և Մերձավոր Արևելքի որբանոցներում իրենց ծառայությունը բերած աշխատակիցներին պարգևատրելու համար): Իսկ լուսանկարը, որում պատկերված են Գյումրու ամերիկյան որբանոցի հայ որբերը` կանգնած «Ամերիկա, շնորհակալ ենք» դասավորությամբ, տրվել է պետքարտուղարի անվտանգության աշխատակիցներին, ըստ Դեմոյանի` «անվտանգության նկատառումներից ելնելով»:

Սփյուռքում Քլինթոնի այցի շուրջ հնչում են հակասական կարծիքներ, մինչ ՀՅԴ Ամերիկայի Հայ Դատի հանձնախմբի կարծիքով այն «սպառված հնարավորություն էր» և «ոչ շոշափելի քայլ», Ամերիկայի հայկական համագումարը բարձր է գնահատում պետքարտուղարի քայլը:

«Այս այցը պարուրող գաղտնիության, ինչպես նաև որևէ հրապարակային և, առավել ևս, Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող լիարժեք և պաշտոնական հայտարարության բացակայության պայմաններում, այս պահին, դժբախտաբար, այնպիսի տպավորություն է ստեղծվում, որ այցն ինքնին, յուրահատուկ կարևորություն ունենալով հանդերձ, որևէ շոշափելի տեղաշարժ չի արձանագրել ԱՄՆ-ի կողմից այս հանցագործության պատշաճ քննադատության և ոգեկոչման ուղղությամբ: Այս այցն իրավամբ բաց թողած հնարավորություն է պետքարտուղարի և ԱՄՆ-ի համար»,- ասվում է Ամերիկայի հայ դատի հանձնախմբի հայտարարության մեջ:

Այնուհանդերձ, Ամերիկայի հայկական համագումարը կարծում է, որ պետքարտուղարի այցը «կխթանի ճանաչման ջանքերը»:

«Մենք գնահատում ենք այս կարևոր խորհրդանշական քայլը: Այն ոչ միայն համահունչ է պետքարտուղարի երկարամյա պետական գործունեությանը և պատմականորեն Հայոց ցեղասպանության ճանաչման հարցում Ամերիկայի դիրքորոշմանը, այլև օգնում է մեզ համընդհանուր ճանաչման և արդարության հասնելու գործում»,- հայտարարել է Ամերիկայի հայկական համագումարի հոգաբարձուների խորհրդի նախագահ Հրայր Հովնանյանը:

Չնայած պետքարտուղարի այցը մասնավոր էր, սակայն այն մեծ արձագանք է ստացել նաև Թուրքիայում:

«Հյուրիեթ» օրաթերթը ԱՄՆ պետքարտուղարի Ծիծեռնակաբերդ այցելությունը որակում է «շոկային»:

Թերթի փոխանցմամբ`Թուրքիայի խորհրդարանի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի փոխնախագահ, իշխող «Արդարություն և զարգացում» կուսակցության անդամ Մեհմեդ Ջեյլանն ասել է. «Հիլարի Քլինթոնի այցը ընդունելի չէ սառեցված արձանագրությունների համատեքստում: Այդ այցը մեզ հիասթափեցրել է»:

Իսկ ընդդիմադիր «Ազգայնական շարժում» կուսակցության անդամ Դենիզ Բոլուքբաշն էլ կարծիք է հայտնել, որ Քլինթոնի այդ քայլը պատասխան էր «Էրդողանի կուսակցության կողմից հայ-թուրքական արձանագրությունների տապալմանը»։