Ֆոտոլուր
Պետքարտուղար Քլինթոնն ու արտգործնախարար Նալբանդյանը դեռ շատ անելիքներ ունեն նախքան Ցյուրիխում ձեռք բերված պայմանավորվածություններին հասնելը:
ԱՄՆ պետքարտուղար Հիլարի Քլինթոնի այցը Երևան, իհարկե, նշանակալի երևույթ էր, չէ՞ որ նման այցերը Հայաստան այնքան էլ հաճախադեպ չեն: Արդեն 18 տարի է, ինչ ամերիկացի նման բարձրաստիճան պաշտոնյա չէր այցելել Հայաստան:
Քլինթոնի այցը տեղի ունեցավ երկու բարձրագոչ հայտարարությունների արանքում. նրա այցից առաջ` Մեծ ութնյակի գագաթնաժողովի ժամանակ, համատեղ հայտարարությամբ հանդես եկան ԱՄՆ-ի, Ֆրանսիայի և Ռուսաստանի նախագահները` Երևանին և Բաքվին կոչ անելով «արագացնել աշխատանքը ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման hիմնարար սկզբունքների շուրջ` խաղաղության համաձայնագիր նախապատրաստելու համար»:
Այցից անմիջապես հետո հայտարարությամբ հանդես եկան ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները, գրեթե նույն բովանդակությամբ:
Տվյալ փուլում Քլինթոնի այցը պատահական չէ: Եթե Քլինթոնի այցը տեղի ունենար 2 տարի առաջ, երբ նա նոր էր ստանձնել պետքարտուղարի պաշտոնը, ապա հնարավոր է նրա այցն ուրիշ բնույթ ունենար: Չէ՞ որ այդ ժամանակ նոր պետքարտուղարն ընդհանրապես գլուխ չէր հանում հայ-ադրբեջանական հակամարտությունից: «Ղարաբաղյան հակամարտությունը կարող է լուծվել առաջիկա 2 ամիսների ընթացքում»,- ասել էր նա:
Տարածաշրջան կատարած Քլինթոնի այժմյան այցը նկատելիորեն հարստացրել է սեփական իմացությունը, համենայն դեպս նա արդեն չի խոսում հարցը «երկու ամսում» լուծելու մասին:
Անցած երկու տարիների ընթացքում աննախադեպ ակտիվացել են նաև հայ-թուրքական շփումները, և ԱՄՆ պետքարտուղարը դրանում իսկապես կարևոր դերակատարում է ունեցել: Առաջին անգամ ստորագրվել են երկկողմ արձանագրություններ` Երևան-Անկարա դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատելու սկզբունքների մասին:
Երևանում Քլինթոնը, քննարկելով հայ-թուրքական հարաբերությունների հեռանկարները, չի թաքցրել ոգևորությունը, որ չնայած Թուրքիայի դիրքորոշմանը, որը, ինչպես հայտնի է, դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատելու հեռանկարը կապում է ղարաբաղյան հարցի հետ, Երևանը ոչ մի հարցի հետ չի կապում այդ հեռանկարը:
Անցյալ տարվա հոկտեմբերին` Ցյուրիխում, ԱՄՆ պետքարտուղարը` որպես հայ-թուրքական արձանագրությունները ստորագրող գլխավոր երաշխավորներից մեկը, հպարտորեն կանգնած էր Հայաստանի և Թուրքիայի արտգործնախարարներ Էդվարդ Նալբանդյանի և Ահմեդ Դավութօղլու թիկունքում:
Թվում էր, թե այլևս ոչինչ չէր կարող խանգարել արձանագրությունների հաղթարշավին: Ինչպես բազմիցս հայտարարել են պետդեպարտամենտի ներկայացուցիչները, ի թիվս որոնց` նաև անձամբ ԱՄՆ պետքարտուղարը արձանագրությունների ստորագրումից առաջ և հետո, դրանց վավերացումը պետք է տեղի ունենա առանց նախապայմանների և ողջամիտ ժամկետներում, և դրանից հետո հայ-թուրքական հարաբերություններում նոր պատմական փուլ պետք է սկսվեր:
Անկարան պարզապես անտեսեց բոլոր ողջամիտ ժամկետները և առանց նախապայմանների վավերացումը:
Անկարային ոչ միայն հաջողվեց սպանել արձանագրությունների վավերացման գործընթացը, այլև կարողացավ դադարեցնել ԱՄՆ Կոնգրեսում Հայոց ցեղասպանության բանաձևի ընդունման գործընթացը: Ի դեպ, ոչ առանց նույն Քլինթոնի օգնության, որը հայտարարել էր, որ պետդեպարտամենտի կարծիքով` բանաձևի ընդունումը վաղաժամ է, քանի որ դա կարող է խանգարել արձանագրությունների վավերացմանը:
Արձանագրությունները կարծես «գրվեցին սառույցին», իսկ հայկական լոբբիստական խմբերից դուրս ոչ ոք այլևս չլսեց Հայոց ցեղասպանության բանաձևի մասին:
Եվ ահա այժմ, Երևան-Անկարա խաղաղության գործընթացում ձախողվելուց հետո, պետքարտուղարը եկել է օգնելու Երևանին և Բաքվին վճռական քայլ կատարել` համաձայնեցնելու հիմնարար սկզբունքները, որոնց իրականացումը ենթադրում է հայկական զինուժի դուրսբերում անվտանգության գոտուց:
Ինչպես հայտնի է, առաջին փուլում հիմնարար սկզբունքներով նախատեսվում է հայկական զինուժի դուրսբերումը Լեռնային Ղարաբաղի հարակից տարածքներից: Հայտարարվում է, որ դուրսբերումը պետք է ընթանա «կարգավորման այլ հիմնարար սկզբունքներին» զուգահեռ, որոնցից են օրինակ` «հաղորդակցությունների բացումը», «ԼՂ միջանկյալ կարգավիճակի սահմանումը», «խաղաղարար ակցիաների իրականացումը», «փախստականների և բռնի տեղահանվածների վերադարձը», և այլն:
Բայց, համենայն դեպս, և սա է կարևորը, առաջին որոշակի քայլը հենց հայկական կողմը պետք է կատարի:
Եթե Քլինթոնն իսկապես ցանկանում է օգնել հիմնարար սկզբունքների վերջնական համաձայնեցմանը, նա պետք է սկսի մեկ այլ բանից, օրինակ` պետքարտուղարը պետք է հիշի իր ցյուրիխյան երաշխիքների մասին` պարտադրելով Անկարային գնալ հարաբերությունների հաստատման առանց նախապայմանների, ինչը միգուցե կնպաստեր տարածաշրջանում ավելի կառուցողական մթնոլորտի ստեղծմանը, նշանակում է` կհեշտացներ խաղաղության համաձայնագրի նախապատրաստումը:
Եթե Քլինթոնն իրոք փորձում է Երևանի և Ստեփանակերտի վստահությանն արժանանալ, պետք է հանի նաև ԱՄՆ Կոնգրեսում Հայոց ցեղասպանության բանաձևը ճանաչելու վրա դրված Սպիտակ տան ամոթալի «վետոն»:
«Քլինթոնի երաշխիքների» հարցը մեծ նշանակություն ունի, քանի որ հենց դա կարևոր ներքաղաքական հարց կդառնա Հայաստանում` «Հիմնարար սկզբունքների» իրականացման դեպքում:
Սակայն, եթե հայերը հնարավոր երաշխիքների մասին հայտարարություններ էին ակնկալում պետքարտուղարի` Երևան կատարած 18-ժամյա այցի ընթացքում, ապա պետք է որ հիասթափված լինեն Քլինթոնից: Ու սա առաջին անգամ չէ:
English
Հայերեն
ՎԵՐԵՎ 
Readers' comments
Read commented Article
Post a comment
Read all 3 comments
Comments are welcomed and encouraged. However, comments not pertaining to the topic or containing slander or offensive language will be deleted. You have to be registered to be able leave your comment. Sign in or Register now for free.