Հայաստան-Իրան. ընդհանուր նպատակներ, ազգային շահեր

Հայաստան-Իրան. ընդհանուր նպատակներ, ազգային շահեր


Իրանի դեմ ընդունված միջազգային պատժամիջոցների, ինչպես նաև Իրանի վրա ռազմական հարվածի հնարավորության մասին նախազգուշացնող բուռն տեղեկատվական քարոզչության լույսի ներքո տարածաշրջանում պատերազմ թույլ չտալը բխում է Հայաստանի ազգային շահերից: Եվ հենց այդ շահին հետևելով է բացատրվում Իրան-Հայաստան հարաբերությունների ակտիվացումը:


Թեև Իրան-Հայաստան տնտեսական նախագծերը առաջ չեն շարժվում, այնպիսիք, ինչպիսիք են երկաթուղու, խոշոր վերամշակող ձեռնարկությունների կառուցման և այլ հավակնոտ ծրագրերը, փոխարենն ավելի զգալի է դառնում քաղաքական համագործակցությունը:

Փորձագետները Իրան-Հայաստան հարաբերությունների ջերմացման նոր ալիքն առաջին հերթին կապում են ղարաբաղյան թեմայի հետ: Հուլիսի 17-ին Ալմաթիում տեղի ունեցած Հայաստանի և Ադրբեջանի արտգործնախարարների հանդիպումը Ռուսաստանի, ԱՄՆ-ի և Ֆրանսիայի իրենց գործընկերների հետ, «Մադրիդյան պլանի» ընդունման դեպքում կարող էր հանգեցնել Հարավային Կովկասում դասավորության կտրուկ փոփոխության և օտարերկրյա զորախմբերի հայտնվելուն: Հավանաբար, Իրանն այն ուժն էր, որը կասեցրել է ղարաբաղյան հակամարտության գոտում միջազգային խաղաղապահների հայտնվելը: Հիշեցնենք, որ Իրանը, որը Ղարաբաղի հետ բավական երկար սահման ունի, հայտարարել էր հակամարտության գոտում ոչ տարածաշրջանային ուժերի տեղակայման անթույլատրելիության մասին:

Վերջերս Իրան այցելած ՀՀ պաշտպանության նախարար Սեյրան Օհանյանի և ԻԻՀ Ազգային անվտանգության բարձրագույն խորհրդի քարտուղար Սեիդ Ջալիլիի ու արտգործնախարար Մանուչեհր Մոթաքիի հետ հանդիպման ընթացքում հատուկ նշվել է, որ տարածաշրջանային հակամարտությունները պետք է լուծվեն միջտարածաշրջանային մեխանիզմի միջոցով:

«Ես հասկանում են, որ Իրանի նկատմամբ ընդունված պատժամիջոցների լույսի ներքո որոշ սկեպտիկներ թերահավատությամբ կվերաբերվեն իմ այս մոտեցմանը, բայց վստահ եմ, որ տարածաշրջանային լուծումներում չի կարելի և հնարավոր էլ չէ անտեսել Իրանը»,- հունիսի 23-ին Գերմանիայում տեղի ունեցած իր ելույթի ժամանակ հայտարարել էր ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը:

Նա նշել է, որ «տարածաշրջանի համար խիստ կարևոր է Իրանի` վտանգված լինելու զգացման փարատումը, ընդգծելով, որ առանց դրա չկա լուծում ո՛չ վաղվա խնդիրների, ո՛չ էլ նույնիսկ այսօրվա միջուկային խնդրի համար»:

Մինչդեռ ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև առճակատումն ահագնանում է: Փորձագետները նշում են, որ ԱՄՆ-ում Իրանի դեմ գործողությանը հանրությանը պատրաստելու տեղեկատվական քարոզարշավի գործարկումը վկայում է, որ այս իրողությունը յոթ սարի հետևում չէ: Իրանի վրա հարձակման որոշումն արդեն ընդունված է, պատերազմի վտանգը, որը կարող է վերաճել միջուկայինի, դառնում է անխուսափելի, հայտարարել է Կուբայի առաջնորդ Ֆիդել Կաստրոն «Մտածումներ» շարքի հերթական հոդվածում:

Կհաջողվի՞ արդյոք Արևմուտքին լուծելու Իրանի հետ հիմնախնդիրները դիվանագիտական ճանապարհով, թե՞ գործի կդրվի իրաքյան սցենարը: Ի՞նչ հետևանքներ կունենա պատերազմը տարածաշրջանում արդեն փոփոխված միջազգային պայմաններում: Չէ՞ որ ակնհայտ է, որ Թուրքիան կարող է չաջակցել ՆԱՏՕ-ին Իրանի դեմ ռազմական օպերացիայում, առավել ևս,եթե առաջին հարվածը, ինչպես ենթադրվում է, հասցնի ոչ թե ԱՄՆ-ը, այլ Իսրայելը: Բացի այդ, Թուրքիան արդեն ձեռնամուխ է եղել իսլամական աշխարհի համախմբմանը: Հայաստանը` Իրանի հետ սահմանակցող միակ ոչ մահմեդական երկիրը, ինչպե՞ս պետք է պահի իրեն նման իրավիճակում: Ակնհայտ է, որ Հայաստանի գլխավոր խնդիրը պետք է լինի պատերազմ թույլ չտալը:

Հայաստան են պատրաստվում պաշտոնական այցով ժամանել Իրանի նախագահ Մահմուդ Ահմադինեժադը և խորհրդարանի խոսնակ Ալի Լարիջանին: Այցի ժամկետներն առայժմ ճշտված չեն, սակայն հրավերներն արդեն ստացվել են: Օրերս Ահմադինեժադն ընդունել էր պաշտոնական այցով Իրանում գտնվող ՀՀ պաշտպանության նախարար Սեյրան Օհանյանին: Քննարկվել են հենց տարածաշրջանային անվտանգության հարցեր: Հայկական կողմը հայտարարել է, որ շահագրգռված է տարածաշրջանում խաղաղությամբ:

ԱրմենիաՆաուի էջերում