Հայտնի թուրք լրագրող Մեհմեդ Ալի Բիրանդը վերջերս գրել էր, որ Ադրբեջանը ներգրավված չէ այն գործընթացներում, որոնցում Թուրքիան ակտիվ դերակատարություն ունի: Անցյալ տարվա Անկարայի դիվանագիտությունը ցույց տվեց, որ Հայաստանը անտրամաբանական դիրքորոշում է որդեգրել: Լեռնային Ղարաբաղը և նրա հարակից յոթ շրջանները դեռ օկուպացված են: Բանակցությունների սեղանին են դրված մադրիդյան սկզբունքները, որոնք Ադրբեջանն ընդունել է, իսկ Հայաստանը` մերժել:

Ապրիլի սկզբին Ադրբեջանի նախագահի վարչակազմի ղեկավարն այցելել էր Ստամբուլ` հանդիպելու լրագրողներին, ի թիվս որոնց նաև` պրն Բիրանդին, որը վերջերս էր վերադարձել Երևանից: Հանդիպման ընթացքում խոսվել է Ադրբեջան-Թուրքիա գրեթե բոլոր հրատապ հարցերի և հայ-թուրքական հարաբերությունների վերականգնման հեռանկարների մասին:

Արդեն շուրջ 22 տարի է, ինչ Ադրբեջանը բանակցում է Հայաստանի հետ, և այդ ընթացքում մենք հաճախ ստիպված ենք եղել ապավինել բարեկամի աջակցությանը: Մենք աճել և հզորացել ենք թե´ քաղաքականապես, թե´ տնտեսապես և դարձել տարածաշրջանային դերակատար: Այս տարիների ընթացքում աշխարհաքաղաքական և աշխարհատնտեսական խնդիրների առաջ կանգնելիս մենք ապավինել ենք Թուրքիայի եղբայրական աջակցությանը, և Թուրքիան մեզ երբեք չի դավաճանել:

Նույն վերաբերմունքը տեսնում ենք նաև այսօր, երբ Թուրքիայի վարչապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը հստակ ասում է, որ հայ-թուրքական հարաբերություններում չի կարող փոփոխություն լինել առանց Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության հարցի մասին բանաձևում որևէ տեղաշարժի: Իր հերթին Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը միշտ էլ պարզ ու բացահայտ աջակցություն է առաջարկում Թուրքիային այսպես կոչված Հայոց «ցեղասպանության» հարցի կապակցությամբ:

Ադրբեջանի հասարակությունը, խորհրդարանը և պետական պաշտոնյաները խստորեն քննադատել են ԱՄՆ Կոնգրեսի Ներկայացուցիչների պալատի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի վերջին որոշումը: Ժողովուրդը բարձրաձայնել է ընդդեմ անարդարության և պատմությունը քաղաքական ճնշման գործիք դարձնելու: Ադրբեջանի ժողովուրդը միշտ էլ աջակցել է Թուրքիային բոլոր կարևոր հարցերում:

ԱՄՆ Կոնգրեսի գործողությունները քննադատելիս մենք հիշում ենք, որ ԱՄՆ օրենսդրության մեջ դեռևս առկա է 1992 թ. ընդունված հակաադրբեջանական բանաձևի թիվ 907 փոփոխությունը: Այս փոփոխության համաձայն` Հայաստանը, որը օկուպացրել է Ադրբեջանի հողերի 20 տոկոսը, և չճանաչված Լեռնային Ղարաբաղը ամեն տարին տասնյակ միլիոնավոր դոլարներ են ստանում ԱՄՆ-ից, այնինչ Ադրբեջանը անարդարացի ճնշման է ենթարկվում: Սա երկակի չափանիշների դասական դեպք է:

Որպես ԵԱՀԿ Մինսի խմբի համանախագահող երկիր` ԱՄՆ-ը կարող էր ավելի շատ ջանքեր գործադրել տարածաշրջանում խաղաղություն հաստատելու համար:

Ժամանակակից միջազգային հարաբերություններում արդարությունը հարաբերական հասկացություն է: Տասնհինգ տարի առաջ ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը, որին այժմ անդամակցում է Թուրքիան, չորս բանաձև է ընդունել Հայաստանի օկուպացրած Ադրբեջանի հողերի ազատագրման մասին, սակայն այս պահանջները չեն բավարարվել:

Իսկ այժմ, երբ Հայաստանը հետ չի կանգնում իր ագրեսիվ քաղաքականությունից կամ դուրս չի գալիս Ադրբեջանի գրավյալ տարածքներից, ինչո՞ւ պետք է մենք փոխենք նրա նկատմամբ մեր վերաբերմունքը: Ինչ-որ մեկն իսկապե՞ս կարծում է, որ եթե շոյենք ագրեսորի գլուխը, ապա նա կդադարի ագրեսիվ լինելուց: Հայաստանը հե՞տ է կանգնել թուրքական հողերի նկատմամբ իր պահանջներից կամ փոխե՞լ է «ցեղասպանության» ճանաչման իր վերաբերմունքը: Եթե որևէ մեկը դեռ Հայաստանին գործընկեր է համարում, որի հետ պատմական համաձայնության կարելի է հասնել, ապա պատմական փորձը ցույց է տալիս, որ նրանք սխալ են:

Դժբախտաբար, պրն Բիրանդը դեռ սխալ պատկերացում ունի այն գագաթնաժողովի մասին, որին Ադրբեջանը հրավիրված չէր: Մեր կարծիքով` միջուկային գագաթնաժողովը տարածաշրջանային կարևոր հարցերի լուծման մեկնակետ է: Թուրքական կողմի մասնակցությունը և ղարաբաղյան հակամարտության վերաբերյալ քննարկումներում նրա արտահայտած դիրքորոշումը ադրբեջանական կողմին հավատ են ներշնչում, որ Թուրքիան կպաշտպանի նրա շահերը: Հայտնի ասացվածք կա. «Անկոչ հյուրին չեն հյուրասիրում»:

Այն կարծիքը, որ Ադրբեջանն իր հողերի ճակատագրի մասին քննարկումներին չի մասնակցում, ծիծաղելի է: Դա անհնարին է, քանի դեռ Ղարաբաղը մեր ցավն է ու կորուստը: Վարչապետ Էրդողանի կառավարությունը, որը տարածաշրջանում խաղաղություն և կայունություն հաստատելու ակտիվ քաղաքականություն է հետապնդում, նույն ցավն է զգում: Կուզեինք հավատալ, որ դուք, պրն Բիրանդ, գոնե նույն ցավն եք զգում այս հողերի կորստից:

Այսօր ԱՄՆ-ում ադրբեջանական սփյուռքը թուրքական սփյուռքի կազմակերպությունների հետ միասին պայքարում է դաշնակցականների ագրեսիվ նկրտումների դեմ, որոնք փորձում են ԱՄՆ Կոնգրեսում հասնել այսպես կոչված Հայոց «ցեղասպանության» բանաձևի ճանաչմանը: Եվրոպայում սփռված ադրբեջանցիներն ու թուրքերը ջանք չեն խնայում կանխել պատմությունը կեղծելու հայկական փորձերը: Օրինակ`Ղրիմում ադրբեջանական համայնքի ջանքերի շնորհիվ դեռ 2010 թ.-ից առաջ Իզյումի քաղխորհուրդը չեղյալ է համարել Հայոց «ցեղասպանության» ճանաչման որոշումը: Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը 2007 թ. մարտին Բաքվում նախաձեռնեց ադրբեջանական և թուրքական համայնքների համաշխարհային կազմակերպությունների առաջին համաժողովը:

Այսօր ադրբեջանցիները հպարտ են իրենց անկախ պետականությամբ և երջանիկ, որ ներկայիս Թուրքիան ուժեղ երկիր է և հզոր տարածաշրջանային դերակատար: Թուրքիան աշխարհաքաղաքական հզոր դերակատար է, և սա քաջալերում է Ադրբեջանին: Ոչ ոք երբևէ չպետք է կասկածի, որ Ադրբեջանն ու Թուրքիան միշտ ուս ուսի տված պաշտպանելու են միմյանց:

* Դոկտոր Էլնուր Ասլանովը Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահի աշխատակազմի Քաղաքական վերլուծությունների և տեղեկատվական աջակցության բաժնի ղեկավարն է:

Ի գիտություն. Այս նյութը, ինչպես նաև այս խորագրի ներքո ներկայացվող «ԱրմենիաՆաուի» մյուս նյութերը հրապարակվում են անփոփոխ: «ԱրմենիաՆաուն» պատասխանատվություն չի կրում բովանդակության և թարգմանության համար: