Գործարար ոլորտի փորձագետները փոքր ու միջին բիզնեսի զարգացումը խթանելու նպատակով Հայաստանի կառավարության իրականացրած գործողությունները կարևոր են գնահատում, սակայն նշում են, որ պետությունն ավելի կտրուկ ու մեծաթիվ քայլեր պիտի ձեռնարկի` ոլորտը բարեփոխելու համար:

2011-ի սկզբին վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը հայտարարել էր, որ այս տարի նախատեսվում է փոքր ու միջին ձեռնարկությունների (ՓՄՁ) ոլորտի 5-6 տոկոսանոց աճ` շեշտելով, թե «այս առումով 2011-ը բացառիկ տարի է լինելու»:

Պետական աջակցությունն իրականացնող Փոքր ու միջին ձեռնարկությունների զարգացման ազգային կենտրոնը (ՓՄՁ ԶԱԿ) ոլորտի այս տարվա զարգացման վերաբերյալ դեռևս վիճակագրական տվյալներ չունի:

ՓՄՁ ԶԱԿ-ի հասարակայնության հետ կապերի պատասխանատու Սիրանուշ Գյուրջինյանը «ԱրմենիաՆաուին» ասաց, որ կենտրոնը 2011-ի ութ ամիսներին բավարարել է շուրջ 2300 հայտ, այդ թվում` ֆինանսավորման է երաշխավորել 13 բիզնես ծրագիր:

Ըստ Գյուրջինյանի` կենտրոնից աջակցություն ստացած ՓՄՁ սուբյեկտների 15 տոկոսը գործում է Երևանում, մյուսը` մարզերում:

Սեպտեմբերի 14-ին ՓՄՁ ԶԱԿ-ի գործադիր տնօրեն Տիգրան Հարությունյանը ներկայացրել էր ՓՄՁ զարգացմանն ուղղված նախաձեռնությունը, ըստ որի` պետությունը փոխհատուցելու է գերփոքր ընկերությունների արտադրանքի արտահանման սերտիֆիկացման ծախսերի 50 տոկոսը:

«Այս ծրագիրը փորձնական է, և մենք արդեն հավաքագրում ենք հայտերը: Եթե ծրագիրը դրական արձագանք ունենա, այն կշարունակվի ու կընդլայնվի»,- ասել է նա:

Գործարար շահերի պաշտպանության ցանցի համակարգող Գագիկ Պողոսյանի դիտարկմամբ` այս տարի երկու հիմնական բարեփոխումներ են իրականացվել, որոնք նպաստելու են ոլորտի զարգացմանը:

Ըստ Պողոսյանի` «ՀՀ-ում ստուգումների կազմակերպման և անցկացման մասին» ՀՀ օրենքում կատարված փոփոխություններն ու Տեսչական բարեփոխումների համակարգման խորհրդի ստեղծումն ավելի արդյունավետ են դարձնում ոլորտի խնդիրները լուծելու գործընթացները:

Օրենքի փոփոխությամբ, մասնավորապես, ստեղծվել է տեսչական ստուգումների անցկացման նոր համակարգ, որի շնորհիվ հնարավորություն կստեղծվի սահմանափակել անհիմն ստուգումները և ուշադրության կենտրոնում պահել ամենառիսկային տնտեսավարողներին:

(Ստուգում իրականացնող մարմիններից է, օրինակ` սանէպիդկայանը, որի աշխատակիցները կարող են որևէ վարսավիրանոցի գործունեությունը ստուգելիս այդ նույն վարսավիրանոցում անվճար կտրել ու հարդարել ոչ միայն իրենց, այլ նաև իրենց ընկերների մազերը:)

«Այսօր գոյություն ունի 18 ստուգող կառույց: Օրենսդրական փոփոխությունների շնորհիվ նոր մեթոդաբանություն է մշակվել, ըստ որի ձեռնարկությունները պետք է ստուգվեն: Դա էապես հեշտացնելու է ՓՄՁ-ների գործունեությունը»,- նշում է Պողոսյանը:

Խորհրդի գործունեությունը Պողոսյանը կարևորում է նիստերում ՓՄՁ ոլորտի խնդիրները քննարկելու հնարավորությամբ:

Հուլիսի 29-ին տեղի ունեցած նիստում քննարկվել են 10 խնդիրներ, որոնք վերաբերում են լուծարման կարգին, ՓՄՁ-ների կողմից տարածքների վարձակալման պայմանագրերին, ՓՄՁ-ների դասակարգմանն ու տարբերակմանը, ինչպես նաև գործունեության ընթացակարգային այլ խնդիրների:

Տնտեսական մեկնաբան Սամվել Ավագյանի մեկնաբանությամբ` փոքր ու միջին բիզնեսի զարգացմանն ուղղված կառավարության ձեռնարկած քայլերը կարելի է դրական գնահատել:

Նա առանձնացնում է այս տարեսկզբից մինչև 56,5 մլն դրամ (մոտ 155.000 դոլար) շրջանառություն ունեցող կազմակերպություններին ավելացված արժեքի հարկից ազատելու որոշումը, ինչպես նաև Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության հանձնաժողովի լիազորությունների ավելացումը:

Որպես դրական գործընթաց Ավագյանն ընգծում է նաև վարչական որոշ լծակների մեղմումը, օրինակ` հարկային հաշվետվությունների կարգի փոփոխությունը, լիցենզավորման կարգի տրամադրման ու կազմակերպության գրանցման հեշտացումը և այլն, սակայն, հավելում է, որ դեռ վաղ է իրական արդյունքներից խոսել.

«Քանի որ վերջին 10 տարում փոքր բիզնեսի դիրքերն այնքան էին թուլացել, իսկ խոշոր բիզնեսինը` համապատասխանաբար ուժեղացել, 9 ամսում արված անգամ դրական փոփոխությունները չեն կարող միանգամից արդյունք տալ»,- ասում է Ավագյանը:

Այդուհանդերձ, Ավագյանը կարծում է, որ կարելի էր ավելի շատ բան անել:

«Միգուցե այդ քայլերը նաև բավարար չէին, ու պետք էր ավելի կտրուկ քայլեր անել, քանի որ փոքր բիզնեսի մեկնարկային պայմանները, ի տարբերություն խոշորի, այնքան անհավասար են, որ մրցակցելը փոքր բիզնեսի համար անգամ այս պարագայում դժվար է»,- եզրակացնում է նա:

ՓՄՁ-ներին վերաբերող օրենսդրությամբ` ոլորտի ընկերությունները դասակարգվում են գերփոքր, փոքր ու միջին ձեռնարկությունների:

Գերփոքր են համարվում առևտրային այն կազմակերպություններն ու անհատ ձեռնարկատերերը, որոնց աշխատողների թիվը միջինում չի գերազանցում 10 մարդը: Փոքր ձեռնարկություններում աշխատում են ոչ ավելի, քան 50, միջինում` մինչև 250 մարդ: