Իրինա. աշխարհն իմն է, երբ պարում եմ

Իրինա. աշխարհն իմն է, երբ պարում եմ

Նազիկ Արմենակյան
ԱրմենիաՆաուի ֆոտոթղթակից

Իրինայի համար պարը հաղթանակ է ու հասարակությանը նետված ձեռնոց: Պարում է ինքնամոռաց, թեթև ու պլաստիկ շարժումներով: Շարժումների գաղտնիքը թվերում է:


Մեկ-երկու-երեք-չորս, մեկ-երկու-երեք-չորս, հետո նորից նույն հաշվարկը և պտույտ… Բեմից ներքև մարդկանց հայացքներն են ու ծափահարող ձեռքերը: Իրինան խուլ է, սակայն պարում է իր բոլոր բջիջներով` զգալով լատինաամերիկյան երաժշտությունը:

«Երբ ես պարում եմ, գիտեմ, որ մարդիկ ինձ են նայում ու մտածում, որ այս աղջիկը խուլ է, ինչ-որ բան այն չէ: Պարի ընթացքում այդ միտքն ինձ առաջ է մղում, որ ես կարող եմ, ես ձեզնից մեկն եմ ու ձեզ հավասար,- ժեստերի լեզվով պատմում է 16-ամյա աղջիկը: - Երբ փոքր էի, փողոցում ինձ ձեռ էին առնում ու հետևիցս գոռում`լալ ա, լալ ա, լալ ա…Պարելիս այդ ամենը վերհիշում եմ, ու ինձ ինչ-որ ուժ առաջ է մղում, ես ասես պայքարի եմ դուրս գալիս հասարակության դեմ»:

Իրինա Սողոմոնյանը խուլ է ի ծնե: Լիարժեք տիրապետում է ժեստերի լեզվին, բառային խոսքին` շատ քիչ: Սովորում է լսողության խանգարումներ ունեցող Երևանի հատուկ կրթահամալիրի ավագ դպրոցում: Նա խուլերի առաջին օղակից է, որտեղ նրանք սովորաբար ավելի զարգացած ու անկաշկանդ են լինում:

«Ծնողներս խուլ են: Ես շատ փոքր էի ու գիտեի, որ խուլ եմ: Չեմ հիշում տարիքս, բայց հիշում եմ, որ չէի լսում: Հիշում եմ` փողոցում, երթուղայինում մայրս թույլ չէր տալիս ձեռքերով խոսել ու ամեն անգամ հարվածում էր մատներիս ու ասում. «Մեզ են նայում, մի´ արա այդպես,- պատմում է Իրինան: - Ես որոշեցի պայքարել այդ տարբերությունը կոտրելու համար, ու այդ միջոցը պարն էր: Չէի լսում, բայց համարձակվում էի ցանկություն հայտնել գնալ պարի: Գիտեի, որ կպարեմ»:

Արդեն վեց տարի է` Իրինան պարում է «Կաստանիետ» լատինաամերիկյան պարերի ստուդիայում:

«Ես ստիպել եմ ինձ պարել: Չեք պատկերացնի, թե դա ի~նչ երազանք էր ինձ համար, պարել ինչպես լսողները»,- անկեղծանում է Իրինան:
Նրա պարուսույցը`Ռոզա Հովհաննիսյանը, Իրինային սովորեցրել է սամբա, ռումբա, ջայվ պարերը:

«Իրինան մենապարող է, ինչն ավելի դժվար է խուլի համար: Իսկ եթե լսող զույգ ունենար, պարը նրա զույգը կտաներ առաջ, և Իրինային կմնային միայն շարժումները: Ինքնամոռաց նվիրում է ցուցաբերում պարի հանդեպ, աշխատասեր է, հեշտությամբ է հասկանում»,- պատմում է Հովհաննիսյանը:

Համերգների ժամանակ Ռոզան կանգնում է դահլիճի վերջում և հայացքով ուղեկցում Իրինային:

«Հա´մ լարվում եմ լիքը դահլիճի առաջ, հա´մ հաշվում ու այդ ամենը` չլսելով: Հայացքս դահլիճի վերջում կանգնած պարուսույցիս է լինում: Եթե ես անգամ չհաշվեմ, նրա հայացքից հասկանում եմ` սխա՞լ եմ պարում, թե՞ ճիշտ»,- իր գաղտնիքներն է բացում Իրինան:

Պարն Իրինայի հաղթանակն էր: Պարը նրան դարձնում է համարձակ, ինքնավստահ, կայացնում որպես անհատականություն:

«Հիմա մարդիկ ինձ նայում են առանց խղճահարության»,- ասում է Իրինան` բառերը դժվարությամբ արտաբերելով:

12 տարեկանում որոշակի չափով սկսում է տիրապետել բառային խոսքին: Իրինան ճիգ է գործադրում, որպեսզի բառերով պատմի այն, ինչ ցանկանում է:
«Այդ տարիքում ես կարողացա իմ հավաքած բառապաշարով ինքս ինձ պաշտպանել: Ես մտքումս պահել էի այն մարդկանց, ովքեր տարիներ շարունակ ինձ ձեռ էին առել, ես բառեր էի հավաքել նրանց ասելու համար` Աստված ձեզ կպատժի, հիշո՞ւմ եք այն ժամանակը, չե՞ք հիշում, ես լավ եմ հիշում, ո՞նց չէիք ամաչում»,- պատմում է Իրինան:

Երբ դժվարանում է բառային խոսքում, անցնում է ժեստերին:

«Ժեստերով ես ազատ եմ: Աշխարհն իմն է լինում, իսկ բառերով կանգ եմ առնում` չիմանալով` ճի՞շտ եմ ասում, թե՞ ոչ»,- ասում է Իրինան` ձեռքերն օդում տարածելով:

Նա բառային խոսքով ասում է. «Թող մեզ համր չասեն, մենք ունենք մայրենի` ժեստերի լեզու, որը մեզ օգնում է ամուր կանգնելու ոտքերի վրա, մեր ինքնագնահատականն է բարձրացնում: Ես աշխարհին ուզում եմ ասել` խուլերը և լսողները հավասար են, կարող են պարել, կարող են երգել: Թող լսողները չվախենան մեզնից, թող մեզ մոտենան ու ճանաչեն այս հետաքրքիր աշխարհը»:

Ասում է, որ պարուսույց է դառնալու, որպեսզի խուլերին պարել սովորեցնի: Երազում է համակարգիչ ունենալ, առանց համակարգչի խուլերն առանց ձեռքերի են, որովհետև միշտ տեղեկատվության կարիք ունեն: Առայժմ համացանցից օգտվում է բջջային հեռախոսով, ինչպես շատ խուլեր:

«Ես գիտեմ, որ գեղեցիկ եմ, որ հաղթահարել եմ շատ դժվարություններ առաջ անցնելով, գիտեմ նաև, որ խուլ եմ, բայց դա ինձ չի խեղճացնում: Ես մարդկանց կարողացա ապացուցել, որ մենք չենք տարբերվում լսողներից ու մենք իրենցից մեկն ենք»,- անկեղծանում է Իրինան:

ԱրմենիաՆաուի էջերում