Վրաստանի մայրաքաղաքում ազգագրական թանգարանում անցկացված բացօթյա միջոցառմանը առանց օրակարգի Կովկասից, Միջին Ասիայից և Արևելյան Եվրոպայից հարյուրից ավելի մարդ հավաքելը առաջին հայացքից կարող էր արկածախնդրություն թվալ, սակայն «Բարքեմպի» (BarCamp) հասկացությունը արագորեն տարածվում է ամբողջ աշխարհում: Մասնակիցների կազմած օրակարգով կոնֆերանսների` «չկոնֆերանսների» միջազգային ցանցը, որը հիմնականում կենտրոնանում է ինտերնետի և նոր լրատվամիջոցների հարցերի վրա, մուտք գործեց Կովկաս:

Առաջին «Բարքեմպը» անցկացվել է Կալիֆոռնիայում` Փալո Ալթո քաղաքում, երեք տարի առաջ: Դրանից հետո աշխարհում անցկացվել է ավելի քան 30 նման միջոցառում: Հունիսի 6-7-ը Թբիլիսիում անցկացված կոնֆերանսը առաջինն էր Կովկասում: Օգոստոսի վերջին Ադրբեջանը կանցկացնի իր սեփական կոնֆերանսը: Հետխորհրդային տարածքում «Բարքեմպներ» անցկացվել են Բալթյան հանրապետություններում, Ուկրաինայում, Բելառուսում, իսկ Տաջիկստանը, Ղրղըզստանը և Ռուսաստանը կանցկացնեն այս տարվա ընթացքում:

Թբիլիսիի «Բարքեմպին» հաջորդեց նոր լրատվամիջոցներին ու բլոգներին նվիրված երկօրյա աշխատանքային սեմինար, որը ֆինանսավորել էին Բաց հասարակության ինստիտուտը (ԲՀԻ) և Ժողովրդավարության ազգային հիմնադրամը: Հայաստանը, Ադրբեջանն ու Վրաստանը ներկայացնող մասնակիցների վերապատրաստումն իրականացրեց Պրահայում գտնվող «Transitions Online»-ը` առցանց լրատվամիջոցը` Կովկասում և Միջին Ասիայում բլոգների զարգացման ծրագրի շրջանակներում:

Նախկին Խորհրդային Միության հանրապետություններում «Բարքեմպները» նոր չափումներ են ընդունել` ընդգրկելով ամենատարբեր հարցեր` սոցիալական ցանցերից մինչև բլոգների դերին ընտրությունների ժամանակ և բջջային հեռախոսների կիրառմանը անթել տեխնոլոգիաներում սոցիալական և բնապահպանական քարոզարշավների համար: Թեև հարավկովկասյան երեք հանրապետություններում ինտերնետի տարածման մակարդակը շարունակում է բավական ցածր մնալ (2007 թ. կտրվածքով 12,3 տոկոս` Ադրբեջանում, 7,1 տոկոս` Վրաստանում և 5,9 տոկոս` Հայաստանում), կան ժողովրդավարության կառուցման և քաղաքացիական մասնակցության խրախուսման նոր գործիքներ, հատկապես` երիտասարդության շրջանում:

Բլոգներն արդեն ցույց են տալիս իրենց մեծ ներուժը Հայաստանի նման երկրներում որպես ժողովրդավարության զարգացման և հակակոռուպցիոն երևույթների դեմ պայքարի միջոց: Թեև ստույգ տվյալներ չկան, սակայն ենթադրվում է, որ Հայաստանում և սփյուռքում կա մոտ 3000 բլոգներ, Ադրբեջանում` 8000, իսկ Վրաստանում` 10.000-15.000: Թեև դրանց մեծ մասն ակտիվորեն չի գործում, քննարկվող թեմաները բազմազան են, սակայն հաշվի առնելով ընտրությունների փուլերը բոլոր երեք հանրապետություններում, վերջերս մեծացել է քաղաքական ակտիվությունը:

Հայաստանում, որտեղ ընտրություններից հետո հայտարարված արտակարգ դրության ժամանակ լրատվամիջոցները մարտի 1-ի բախումներից հետո 20 օր կարող էին հրապարակել միայն պաշտոնական տեղեկատվություն, առաջացած բացը լրացրին բլոգները: Թեև «Internews Media» կազմակերպության փաստաբան Դավիթ Սանդուխչյանը պնդում է, որ բլոգները, ըստ էության, լրատվամիջոցներ են, քիչ բլոգերներ հաշվի նստեցին արտակարգ դրության սահմանափակումների հետ: Ինչպես իշխանության, այնպես էլ ընդդիմության կողմնակիցները արագորեն ստեղծեցին նոր բլոգներ կամ էլ օգտագործեցին առկա բլոգներ`ը ինտերնետում տեղեկատվական պատերազմ վարելու համար:

Լրատվամիջոցների բազմազանության ինստիտուտի (ԼԲԻ) հայաստանյան գրասենյակի տնօրեն և բեղմնավոր բլոգեր Արթուր Պապյանն ասում է, որ տեղեկատվության ոլորտում կատարվածը իսկական հեղափոխություն էր: «Բլոգները ԶԼՄ-ների միակ այլընտրանքն էին, քանի որ անկախ և ընդդիմադիր առցանց լրատվամիջոցները փակվել կամ ենթարկվում էին գրաքննության: Բլոգները արձանագրեցին ֆենոմենալ թվով ընթերցողներ»,- բացատրում է նա` հավելելով, որ ինտերնետը նաև հրաշալի հնարավորություններ ստեղծեց այնպիսի լրատվամիջոցների համար, ինչպիսին է «Ա1+»-ը:

Հեռարձակման արտոնագրից 2002 թ. զրկված ընդդիմադիր հեռուստաընկերությունը կարող է չհեռարձակվել, սակայն «YouTube»-ի նման տեսակայքերը թույլ տվեցին լրատվամիջոցին հաջողությամբ վերսկսելու իր գործունեությունը` հոլովակներ ու ռեպորտաժներ առցանց տեղադրելով: Նման զարգացումներն այնքան լուրջ էին իշխանությունների համար, որ արտակարգ դրության ժամանակ «YouTube»-ը արգելափակվեց: Այդուհանդերձ, շատերը անանուն փրոքսի սերվերների միջոցով կարողանում էին հաղթահարել այդ արգելանքը:

«Տեսաբլոգների առումով «Ա1+»-ը և «E-channel YouTube»-ը գրանցեցին հսկայական թվով դիտողներ,- ասում է Պապյանը, ով խորհուրդ է տվել «Ա1+»-ին օգտվել այդ միջոցից: - «E-channel»-ը ունեցել է օրական 30.000-ից ավելի դիտող, իսկ «Ա1+»-ը, վստահ եմ, երեք անգամ ավելի: Տեսաբլոգներն ու ձայնային փոդքասթները գերիշխող դիրք կգրավեն ոլորտում, հենց որ բարելավվի ինտերնետային կապի որակը, և Հայաստան մուտք գործի 3G բջջային կապի ծառայությունը»:

Հայաստանի հետընտրական զարգացումներում բլոգների դերին էր հիմնականում նվիրված Կովկասյան «Բարքեմպում» «Ինտերնյուսի» ներկայացուցիչ Գեղամ Վարդանյանի զեկույցը: Խմբագիրը նաև հույս ուներ, որ մյուս մասնակիցների զեկույցները նոր գաղափարներ կտան, որոնք հնարավոր կլինի օգտագործել, եթե այդ իրադարձությունները կրկնվեն: «Կարծում եմ` եթե այդ իրավիճակը կրկնվեր, թեև հույս ունեմ, որ այդպես չի լինի, բլոգերներն ու լրատվամիջոցները հանդես կգան ավելի կազմակերպված և կկարողանան ավելի շատ տեղեկություններ տրամադրել ընթերցողներին»:

Բլոգները որպես նոր «ինքնահրատ»`«սամիզդատ» («սամիզդատը» խորհրդային տարիներին գրաքննված գրականության և այլ նյութերի ընդհատակյա տարածումն էր) արդեն վաղուց ճանաչել են մի շարք գիտնականներ և մարդու իրավունքների պաշտպաններ, որոնք ներգրավված են ԱՊՀ երկրներում ժողովրդավարության կառուցմանը: Հավանաբար այդ է պատճառը, որ միջազգային դոնոր կազմակերպությունները բլոգներն այժմ դիտում են որպես փոփոխություններ առաջ բերելու համար կենսունակ միջոց: Օրինակ` Թբիլիսիի «Բարքեմփի» հովանավորների թվում էին Բաց հասարակության ինստիտուտը և Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպությունը:

Մի շարք առցանց լրատվամիջոցներ օգտագործում են մեթոդներ, որոնք առնչվում են բլոգներին, ինչպես, օրինակ` ընթերցողների մեկնաբանությունները: «ԱրմենիաՆաուն» և «Ա1+»-ն ունեն իրենց սեփական բլոգները, ընդ որում` առաջինն ուշագրավ է նրանով, որ հիմնվել է մարտին արտակարգ դրության պայմաններում լրատվամիջոցների վրա դրված սահմանափակումները շրջանցելու նպատակով: Սակայն Արթուր Պապյանը զգուշության կոչ է անում:

Այժմ, երբ միջազգային դոնոր կազմակերպությունները սկսել են ավելի մեծ ուշադրություն հատկացնել բլոգներին, Պապյանի հավաստմամբ` կա վտանգ, որ և իշխանությունները, և դոնորները կփորձեն վերահսկողություն սահմանել բլոգների բովանդակության վրա: «Դա ինձ մտահոգում է, քանի որ բոլորը սկսել են գիտակցել, որ բլոգները մեծ ներուժ ունեն: Թեև նման վիճակը պետք է ողջունել, դա նաև նշանակում է, որ հնարավոր է, որ վերահսկողությունը ոչնչացնի այդ ներուժը, եթե ճիշտ մոտեցում չկիրառվի` խորհրդակցելով ոլորտում արդեն աշխատողների հետ»:

Օնիկ Գրիգորյանը Global Voices Online-ի կովկասյան հարցերով խմբագիրն է: Այդ ծրագիրը հիմնվել է Հարվարդի Բերքմանի ինտերնետի և հասարակության կենտրոնում: Հունիսի 26-27-ը Հունգարիայի մայրաքաղաք Բուդապեշտում կայանալիք ծրագրի համաշխարհային գագաթնաժողովում նա հանդես կգա Հայաստանի 2008 թ. նախագահական ընտրությունների ժամանակ բլոգների դերին նվիրված զեկույցով: