Մյուս տարվանից «Հայաստան ծառատունկ ծրագիր» («ԷյԹիՓի») կազմակերպության` Երևանից մոտ 120 կմ հեռավության վրա գտնվող Լոռու մարզի Մարգահովիտ գյուղի տնկարանը տարեկան 1 մլն տնկի կմատակարարի:

12 հա տարածք զբաղեցնող հողակտորում աճեցված տնկիները ոչ միայն տնկվելու են հարակից անտառներում, այլև տրամադրվելու են տարբեր կազմակերպությունների ու համայնքների, որոնք ինքներն են տնօրինելու իրենց ծառատունկը:

«2005 թվականին հիմնված այս տնկարանի ծառերով մենք անտառապատելու ենք Հայաստանի հյուսիսի, հատկապես` Լոռու մարզի սարերն ու բլուրները»,- ասում է «ԷյԹիՓի»-ի տնօրեն Մհեր Սադոյանը`ավելացնելով, որ նման բացառիկ գործի համար երախտապարտ են ԱՄՆ Բոստոն քաղաքից բարերարներ Ռոբերտ և Մյուրիել Միրաքներին, ովքեր 260.000 դոլար են նվիրաբերել տնկարանը հիմնելու նպատակով:

Միրաքների ընտանիքը`ի դեմս քույր և եղբայր Միրաքների, օրեր առաջ եկան Մարգահովիտ` առաջին անգամ տեսնելու իրենց ազգանունը կրող տնկարանը և կտրելու ծնողների հուշաքարի ժապավենը:

«Ծնողներս ցեղասպանությունից մազապուրծ եղած արաբկիրցիներ էին, ովքեր Ամերիկա են եկել Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո: Հայրս շատ խելացի ու հաջողակ էր:
Երիտասարդ տարիքում անունը` Զավեն Միրաքյան, փոխեց Ջոն Միրաքի`բիզնեսում հաջողելու համար: Բայց անունը չէր խանգարում, որ միշտ մտածեր հայրենիքի մասին»,- պատմում է Ռոբերտ Միրաքը`ավելացնելով, որ հայրն իսկական հայի նման հատուկ սեր է տածել ծառերի նկատմամբ, դրա համար էլ 4 զավակների անունով իր այգում 4 ծառ է տնկել:

«Նրանց մահից հետո հիշատակն անմահացնելու համար որոշեցինք հիմնել այս տնկարանը, ինչն ի մի է բերում նրանց ողջ սերը հայրենի բնության հանդեպ: Ափսոս, որ հիմա նրանք մեր կողքին չեն ու չեն տեսնում այն, ինչ մենք ենք տեսնում»,- ասում է «Arlington Center Garage and Service Corporation»-ի սեփականատեր Ջոն Միրաքի որդին, ով այժմ մյուս երկու եղբայրների հետ ընդլայնել է բիզնեսը` ղեկավարելով «Mirak Chevrolet/Hyundai», «Mirak Properties» և «Mirak Leasing» խոշոր ընկերությունները:

Մհեր Սադոյանը հույս ունի, որ սկսած գործի արժանավայել ընթացքը կմեծացնի Միրաքների ներդրումների ծավալն ու շրջանակները` ընդգրկելով նաև բիզնես ծրագրեր:

«Նման ծրագրերով մենք ստեղծում ենք նաև աշխատատեղեր` նպաստելով գյուղերում աղքատության նվազեցմանը, կրթում ենք մարդկանց` հատկապես երեխաներին»,- բացատրում է «ԷյԹիՓի»-ի փոխտնօրեն Ջեյսոն Սողիկյանը:

Գարունը բացվելուն պես Մարգահովիտի 4200 բնակիչներից 30-40-ն աշխատում է տնկարանում:

«Ծրագիրը, ճիշտ է, ռազմավարական նշանակություն ունի, բայց այս պայմաններում ամենակարևորն այն է, որ աշխատատեղեր են ստեղծվել: Երկրորդ ամենակարևոր բանն այն է, որ կարողանում ենք կտրված անտառները վերականգնել ու ժառանգել մեր թոռներին: Աստված չանի, բայց ի՞նչ իմանաս, գուցե 90-ականների պես ճգնաժամ էլի լինի, ու մեր թոռները ստիպված լինեն տաքանալու համար օգտագործել այդ փայտը»,- ասում է Մարգահովիտի գյուղապետ Սեյրան Անանյանը:

Աղքատության նվազեցման ծրագիրը «ԷյԹիՓի»-ն սկսել է 2003 թ. Այգուտ գյուղից, որտեղ, ինչպես կազմակերպության ներկայացուցիչներն են ասում, շատ էին ոչ միայն բնապահպանական, այլև սոցիալական խնդիրները: Օրինակ`գյուղում գազ կար, բայց բնակիչներն ի վիճակի չէին վճարել այն իրենց տուն հասցնելու վարձը:

«Ուսումնասիրելով վիճակը` որոշեցինք ամեն տան մոտ փոքր տնամերձ տնկարաններ հիմնել: Մարդիկ աճեցնում են տնկիներն ու վաճառում մեզ: Գյուղի նույն աշխատուժը նաև տնկում է դրանք անտառներում`այդպիսով ունենալով մշտական աշխատանք»,- բացատրում է «ԷյԹիՓի»-ի հանրային կապերի պատասխանատու Բելլա Ավետիսյանը` հավելելով, որ համապատասխան սեզոնին կազմակերպությունը 45.000 դրամ միջին աշխատավարձով 300-500 աշխատող է վարձում` տարբեր մարզերում ծառ տնկելու համար:

Գեղարքունիքի և Տավուշի մարզերի Այգուտ և Աղավնավանք գյուղերի ավելի քան 250 ընտանիք իրենց տնամերձ հողակտորներում նման տնկարաններ են հիմնել:

«ԷյԹիՓի»-ի` փոքր ձեռներեցության զարգացմանն ուղղված տնամերձ տնկարանների ծրագիրն այս տարի «Էներջի գլոբ» մրցանակաբաշխության ժամանակ 109 երկրների ներկայացրած 853 նախագծերից ազգային հաղթող է ճանաչվել:

Կազմակերպության ներկայացուցիչները, ովքեր Բրյուսելում ստացել են պատվո բացառիկ մրցանակը, հպարտությամբ են պատմում մրցանակի մասին` նշելով, որ այն ընկերության աշխատանքի աննախադեպ գնահատանքն է:

«Սակայն Հայաստանի պաշտոնատար անձինք այդպես էլ ինչպես հարկն է չարձագանքեցին այս եզակի մրցանակին»,- նշում է Ավետիսյանը:

1994 թ. հիմնված «Հայաստան ծառատունկ ծրագիր» կազմակերպությունն այս տարի հատեց Հայաստանում 2 մլն ծառերի տնկման սահմանագիծը`անտառվերականգնում իրականացնելով Գեղարքունիքում, Լոռում, Տավուշում: Նախատեսվում է առաջիկա տարիներին ընդգրկել նաև Հայաստանի մյուս մարզերը:

«Նման կազմակերպություն հիմնելու և նման ծրագրեր սկսելու հիմնաքարը 90-ականների էներգետիկ ճգնաժամն էր, այնուհետ` ձևավորված բիզնեսը, որոնք և հանգեցրին զանգվածային անտառահատումների, և ի հետևանք`Հայաստանի անտառային շերտի վերացման»,- իրավիճակն է ներկայացնում Սադոյանը` ավելացնելով, որ սկզբում կազմակերպությունում աշխատում էր 3-4 մարդ, իսկ այժմ նրանց թիվը հասել է 80-ի:

Այս տարի «ԷյԹիՓի»-ի տարեկան բյուջեն 1.5 մլն դոլար է, որը կազմվում է Սփյուռքի 3000-5000 դոնորների մեծ ու փոքր նվիրատվություններից:

«Մեզ օգնում են նաև համայնքների բնակիչներն ու ղեկավարները: Իսկ բնապահպանական կրթության տեսանկյունից` նաև կրթության և գիտության նախարարությունը, որի օժանդակությամբ Կրթության ազգային ինստիտուտից ստացել ենք «ԷյԹիՓի»-ի` էկոկրթության դասագրքի հաստատման փաստաթուղթը, ինչը նշանակում է, որ այն դպրոցներում կծառայի որպես դասագիրք»,- ընդգծում է Սադոյանը:

Նրա խոսքերով` «ԷյԹիՓի»-ն համագործակցում է նաև ԱՄՆ-ի Յեյլի համալսարանի հետ, որի անտառագիտության ամբիոնն օգնում է անտառվերականգնման պլաններ կազմելիս:

«Այս աշնանը համալսարանը մեզ կներկայացնի պլանը, որը ՀՀ կառավարության հետ համաձայնեցնելուց հետո բաժանելու ենք համայնքներին, քանի որ կառավարությունը մտադիր է անտառը հանձնել համայնքների կառավարմանը»,- շեշտում է Սադոյանը: