Ղարաբաղում նախագահ Բակո Սահակյանին երբեմն անվանում են «շինարար»: 2007 թ. հունիսին նրա նախագահ ընտրվելուց հետո շինարարությանը սկսեցին ավելի մեծ ուշադրություն դարձնել ինչպես քանակի, այնպես էլ որակի առումով: Այստեղ նույնիսկ կատակում են, որ շինարարության ոլորտի նկատմամբ նման համակրանքի պարագայում նա պետք է քաղաքաշինության նախարար դառնար:

Պաշտոնը ստանձնելուց մի քանի ամիս անց նախագահը փոխեց քաղաքաշինության նախարարին` նշանակելով երիտասարդ ճարտարապետ Անահիտ Վարդանյանին: Շուտով նորանշանակ նախարարը ստեղծեց շինարարության որակի վերահսկման առանձին մարմին: Շինարարության ցածր որակի մասին խոսում են պաշտոնապես և ոչ պաշտոնապես` սկսած ճանապարհաշինությամբ, որտեղ թերությունները երևում են անզեն աչքով, վերջացրած բնակարանաշինությունից, որտեղ շինարարների բացթողումները ակնհայտ են դառնում բնակարանամուտի առաջին իսկ օրերին: Օրինակ` Համահայկական հեռուստամարաթոնների ժամանակ հանգանակված գումարներով կառուցված ճանապարհները վատ վիճակում են: Ընդամենը 3-4 տարի առաջ կառուցված Հյուսիս-հարավ մայրուղին արդեն մի քանի անգամ նորոգվել է, և քանի որ պարզ չէ, թե ով է վճարելու վերանորոգման համար, ճանապարհի շինարարությունը դադարեցվել է:

Պաշտոնական աղբյուրները չեն հայտնում, թե առայժմ որքան խախտումներ են բացահայտվել, քանի մարդ է պատասխանատվության ենթարկվել:

2008 թ. առաջին կիսամյակում իրականացվել է 83.222.000 դրամի (մոտ $277,000) շինարարություն, ինչը 2,6 տոկոսով պակաս է 2007-ի նույն ժամանակաշրջանի համեմատ: Ըստ վիճակագրական տվյալների`պետական բյուջեի միջոցներով իրականացվող շինարարության ծավալները կրճատվել են 20,5 տոկոսով, մարդասիրական օգնության միջոցներով` 33 տոկոսով, բնակչության միջոցներով` 11,6 տոկոսով: Փոխարենը 5 անգամ աճել է արտասահմանցի, հիմնականում` ռուսաստանցի ներդրողների միջոցներով իրականացվող շինարարության ծավալը:

Շինարարության ծավալների կրճատումը փորձագետները բացատրում են այն հանգամանքով, որ շինարարական աշխատանքների մի մեծ մասը դադարեցվել է կամ անբավարար որակի, կամ անհրաժեշտ փաստաթղթերի բացակայության պատճառով:

Իր փոքրաթիվ ելույթներում նախագահ Սահակյանը բնորոշում է շինարարությունը որպես բարձր կոռուպցիոն ռիսկի ոլորտ:

Մասնավոր զրույցում մի փոքր շինարարական ընկերության սեփականատերը նշեց, որ պետությունից ստացված գումարի գրեթե կեսը շինարարության վրա չի ծախսվում: Բացի պաշտոնական հարկերից, որոնք բավական բարձր են, զգալի գումարներ են տրվում այս կամ այն պաշտոնյայի: «Ես ինչի՞ հաշվին պետք է կաշառք տամ` շինանյութի հաշվին: Որքան քիչ փող է մնում, այնքան ցածր է որակը. ասֆալտը մի երկու սանտիմետր ցածր է նորմայից, պատերի երեսպատումը` բարակ: Իսկ որպեսզի այսպիսի շինարարությունը շահագործման ընդունեն` էլի փող է պետք»,- ասում է ընկերության սեփականատերը, որը խոսեց «ԱրմենիաՆաուի» թղթակցի հետ պայմանով, որ իր անունը չնշվի:

Հենց նման երևույթների դեմ են ձգտում պայքարել իշխանությունները, սակայն առայժմ այդ պայքարը հնարավոր չէ հաջող համարել, քանի որ մեղավորները չեն պատժվում:

Այս տարի հատուկ ուշադրություն է դարձվել բնակարանային շինարարությանը: Բնակարանի կարիք ունեն հատկապես երիտասարդ ընտանիքները: Շատ երիտասարդներ չեն ամուսնանում, քանի որ բնակարան չունեն: Սակայն այս տարի պետության իրականացրած ծրագրի շնորհիվ, որը ֆինանսական խթան է նախատեսում նորապսակների համար, ամուսնությունների թիվը 2008-ի առաջին կիսամյակում 2007-ի նույն ժամանակահատվածի համեմատ աճել է 5,7 անգամ: Համապատասխանաբար աճել է բնակարանի կարիք ունեցող ընտանիքների թիվը:

Նրանց համար, ովքեր ի վիճակի են վարկով բնակարան գնելու, պետությունը ներդրել է հիփոթեքային վարկավորման համակարգ: Առևտրային բանկերն առաջարկում են նման վարկեր տարեկան 12-16 տոկոս տոկոսադրույքով: Պետական ծրագիրը հատուցում է 12 տոկոս տարեկան տոկոսադրույքի կեսը, մյուս 6 տոկոսը քաղաքացին վճարում է ինքը:

Արցախի ներդրումային հիմնադրամի տնօրեն Կարեն Եսայանի հավաստմամբ` բնակարանները կառուցվում են հիփոթեքային վարկավորման միջոցներով: «Ներկայումս այդ ծրագրի շրջանակներում Հադրութում և Ասկերանում կառուցվում է 9-հարկանի երկու բնակելի շենք, իսկ Շուշիի Նիկոլ Դումանի փողոցում կապիտալ նորոգվում է պատերազմի ժամանակ հրդեհված 64-բնակարանոց մի շենք»,- ասում է Եսայանը:

Առ այսօր բավարարվել է հիփոթեքային վարկի 143 հայտ, որոնցից 52-ը` բնակարան գնելու, 5-ը` կառուցելու, 86-ը` նորոգելու: Մերժվել է 3 հայտ: Ընդհանուր առմամբ, հիմնադրամը երաշխավորել է 884.180.000 դրամի (մոտ $2,9 միլիոն) վարկային հայտ: «Արցախբանկը» վարկավորել է 364.502.000 դրամի ($1,2 միլիոն) հայտ, «Հայբիզնեսբանկը»` 74.100.000 դրամի ($247.000):

«Ես հիփոթեքային վարկի մասին չէի էլ մտածում: Երբ կարդացի թերթերում, թե ամսական որքան եկամուտ պետք է ունենաս վարկ ստանալու համար, որոշեցի բանկ չգնալ: Պետք է ամսական մոտ 800 դոլար ստանալ: Եթե այդքան եկամուտ ունենայի, ինքս բնակարան գնելու գումար կհավաքեի»,- ասում է երկու երեխայի մայր, 28-ամյա Լիլյա Օսիպյանը:

Նա ասում է, թե ամուսինը սպա է, ծառայում է բանակում, և հուսով է, որ ամուսնուն կապահովեն բնակարանով:

Զինծառայողների սոցիալական ծրագրի շրջանակներում բնակարաններ են կառուցվում: Այս տարի շահագործման է հանձնվել 12 բնակարան, մինչև տարեվերջ կհանձնվի ևս 126 բնակարան: Պաշտպանության նախարար Մովսես Հակոբյանի հավաստմամբ` 840 սպա և ենթասպա բնակարանի վարձի փոխհատուցում է ստանում բանակից: