51-ամյա Հասմիկի խոհանոցում տարածվել է կարմիր լոբու բուրմունքը: Մինչ լոբին շարունակում է եփել, նա թասի մեջ խմոր է հունցում` պոչապուր պատրաստելու համար և ասում է, որ սա իրենց ընտանիքի ամենասիրած կերակուրներից մեկն է:

Պոչապուր պատրաստում են կարմիր լոբով, որը հայ տնային տնտեսուհիները հիմնականում օգտագործում են ձմռանը: Լոբին եփելուց հետո ավելացնում են կտրատած երկարավուն խմորները: Շատերն այս կերակուրը նախընտրում են համտեսել սխտորով:

«Եթե ընտանիքը մեծ է, կարելի է վերցնել 0,5 կգ կարմիր լոբի, վրան 2 լ ջուր ավելացնել և եփել: Եփելու ընթացքում ավելացնում ենք կես ճաշի գդալ աղ»,- ասում է Հասմիկ Հովհաննիսյանը:

Խոհանոցի սեղանին նախապես դրված է 1 հավկիթ, 1 բաժակ ջուր ու մեկ բաժակ ալյուր: Հասմիկը թասի մեջ կոտրում է հավկիթը, հետո ավելացնում ջուրը, այնուհետև ալյուրը ու մի պտղունց աղ: Երկու ձեռքով սկսում է հունցել խմորն այնքան ժամանակ, մինչև այն դառնում է պինդ խմոր: Ապա երկու փոքրիկ գնդեր է պատրաստում ու մի պահ դադար տալիս:

«Պետք է թողնել, որ խմորը հանգստանա»,- ասում է նա:

Հասմիկն ապրում է Երևանում, սակայն արմատներով Շիրակի մարզի Ախուրյան գյուղից է: Ասում է, որ այս կերակուրը շատ ընդունված է հատկապես Գյումրում, և այն համարում են գյումրեցիներինը:

Իսկ ինչու՞ է պոչապուր կոչվում և ոչ թե լոբով ապուր:

Հասմիկն ասում է, որ ավելի լավ է ցույց տա, թե ինչու:

Խոհանոցի մի անկյունում բազմած գրտնակը հայտնվում է նրա ձեռքում: Հասմիկը սեղանին մի փոքր ալյուր է շաղ տալիս, հետո այդ ցանված ալյուրի վրա դնում գնդերից մեկը և սկսում արագ-արագ գրտնակել: Գրտնակը Հասմիկի ձեռքերում վարպետորեն իր գործն է անում` գնալով մեկ վեր, մեկ վար: Գունդը կլոր բացելուց հետո Հասմիկը մի կողմ է դնում գրտնակը և այս անգամ վերցնում սուր դանակը:

«Խմորը կտրատում ենք այնպես, որ երկարավուն բարակ շերտեր առաջանան, հետո նորից ալյուր ենք ցանում արդեն կտրատած այդ շերտի վրա, և այս անգամ սկսում հորիզոնական ուղղությամբ կտրատել,-բացատրելով ու ցույց տալով` ասում է Հասմիկը: - Աշխատում ենք անընդհատ ալյուր օգտագործել, որ կտրատած խմորի փոքրիկ կտորները իրար չկպչեն»:

Խմորի կտորները լցնում է սկուտեղի մեջ, ապա մոտեցնում եռացող կաթսային, որտեղ լոբին գրեթե եփած է: Հասմիկն ասում է, որ երբ խմորի կտրատած կտորները լցնում են լոբու ապուրի մեջ, պետք է ուշադիր լինել, անընդհատ խառնել, որ դրանք իրար չկպչեն:

Նա մի ձեռքով լցնում է խմորի հատիկները, մյուսով խառնում: Զգուշացնում է, որ կրակը պետք է մարմանդ լինի:

«Հիմա անցնում ենք հաջորդ գործողությանը`սոխառածին: Երկու գլուխ սոխը մանր կտրատում ենք, լցնում թավայի մեջ, որտեղ արդեն նախապես ձեթ ենք լցրել»,- ասում է Հասմիկը:

Փայտե փոքրիկ գդալով նա անընդհատ խառնում է սոխառածը: Երբ սոխը եփում են, ավելացնում է կես գդալ կարմիր պղպեղ և մի պտղունց սև պղպեղ: Ասում է, որ վերջինն ըստ ցանկության է: Սոխառածին ավելացնում է երկու գդալ ապուրի հյութից ու նորից շարունակում խառնել:

«Ապուրից մի փոքր վերցնում ենք և ավելացնում մեկ ճաշի գդալ ալյուր ու նորից խառնում: Երբ այդ ամենը մերվում է` դառնալով համասեռ զանգված, լցնում ենք լոբով ապուրի վրա: Հետո ավելացնում ենք նախապես կտրատած համեմ և մաղադանոս: Կարելի է նաև` ծիթրոն ու խմելի սունելի»,- ասում է Հասմիկը:

Հաճախ հայ տնային տնտեսուհիները, եթե ձմռանը թարմ կանաչի չեն ունենում ձեռքի տակ, օգտագործում են չորացրածը: Ամռանը շատերի տանը կարելի է տեսնել թերթի վրա փռած տարբեր տեսակի կանաչիներ, որոնք չորացնելուց հետո հայ կանայք հիմնականում պահում են կտորից տոպրակներում: Չորացրած կանաչիները հիանալի համ ու հոտ են տալիս կերակուրներին ձմռանը:

Մի քանի րոպե եռալուց հետո Հասմիկն անջատում է գազօջախը: Նա բարձրացնում է կաթսայի կափարիչը և, ցույց տալով խմորի փոքրիկ կտորները, որոնք ասես լոբիների պոչ լինեն, ասում է. «Ա´յ, նայե´ք, իսկական սպիտակ պոչեր են: Այդ պատճառով էլ կերակուրը կոչել են պոչապուր,- ասում է նա:

Երբ ափսեները լցվում են պոչապուրով, սեղանին են հայտնվում նախապես ճզմած սխտորը, գինին ու թթու վարունգը:

«Սխտորն օգտագործում են ըստ ցանկության, թթուն` նույնպես, բայց կիսաչոր կարմիր գինին պարզապես անհրաժեշտ է` պոչապուրի համը լիարժեք զգալու համար»,- խորհուրդ է տալիս տիկին Հասմիկը:

Լոբով ապուրի համար անհրաժեշտ է.

500 գ լոբի

1 հատ հավկիթ

1 բաժակ ջուր

1 բաժակ ալյուր

2 գլուխ սոխ

կես ճաշի գդալ կարմիր պղպեղ

սև պղպեղ և խմելի սունելի` ըստ ցանկության

150 գ ձեթ

սխտոր` ըստ ցանկության

Պատրաստման եղանակը

500 գ լոբու վրա լցնել 2 լ ջուր և եփել: Եփելու ընթացքում ավելացնել կես ճաշի գդալ աղ: Մինչև լոբին եփում է, պատրաստել խմոր: Թասի մեջ կոտրել մեկ հավկիթ, հարել, հետո ավելացնել մեկ բաժակ ջուր, մի պտղունց աղ` շարունակելով հարել: Ավելացնել նաև մեկ բաժակ ալյուր: Եթե խմորը թույլ է ստացվում, կարելի է դարձյալ ալյուր ավելացնել և շարունակել խմորը հունցել ձեռքերով, մինչև ստացվի պինդ խմոր:

Խմորից պատրաստել երկու փոքր գնդեր, թողնել, որ խմորը հանգստանա 10 րոպե: Այնուհետև սեղանի վրա ալյուր ցանել, գրտնակով գունդը կլոր բացել, վրան նորից ալյուր ցանել և դանակով ուղղահայաց կտրատել, այնուհետև թեք հորիզոնական: Ստացվում են խմորի փոքր կտորներ: Խմորի կտորները լցնել լոբով ապուրի վրա` շարունակ խառնելով, որպեսզի իրար չկպչեն: Այդ ընթացքում կրակը պետք է մարմանդ լինի:

Առանձին թավայի մեջ լցնել 150 գ ձեթ, 2 գլուխ մանր կտրատած սոխը և սոխառած անել` անընդհատ խառնելով: Ավելացնել կես ճաշի գդալ կարմիր պղպեղ: Կարելի է նաև սև պղպեղ` ըստ ցանկության: Սոխառածին ավելացնել երկու գդալ ապուրի հյութից, այնուհետև մեկ գդալ ալյուր` շարունակելով անընդհատ խառնել: Երբ դառնում է համասեռ զանգված, լցնում ենք ապուրի վրա: Թողնում ենք մի հինգ րոպե եփի և ավելացնում կտրատած համեմ ու մաղադանոս, խմելի սունելի` ըստ ցանկության:

Պոչապուրը կարելի է ուտել սխտորով ու թթու վարունգով: