Նախագահ Սարգսյանի ապրիլի 22-ի որոշումը հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացը կասեցնելու վերաբերյալ, ըստ որոշ կանխատեսումների` նոր շունչ կհաղորդի Հայոց ցեղասպանության ճանաչման 252 բանաձևի շուրջ քննարկումներին:


Մարտի 4-ից ի վեր, երբ ԱՄՆ Կոնգրեսի Ներկայացուցիչների պալատի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովը չորրորդ անգամ 23:22 ձայների հարաբերակցությամբ հավանություն տվեց Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող բանաձևին, կարճատև ուրախությանը փոխարինեց հուզող հարցը` կընդգրկվի՞ արդյոք բանաձևը ամերիկյան Կոնգրեսի լիագումար նիստ, թե՞ ոչ:

Ըստ ՀՅԴ բյուրոյի Հայ դատի գրասենյակի քաղաքական հարցերի պատասխանատու Կիրո Մանոյանի` «կասեցման գործընթացը մասամբ վերացնում է Ներկայացուցիչների պալատում դեմ քվեարկելու պատրվակը»:

«Իհարկե, որոշ չափով նախագահի այս քայլը կնպաստի բանաձևի առաջ մղմանը, սակայն ԱՄՆ-ից հնչող տեսակետները, որոնք հիմնականում հորդորում են շարունակել գործընթացը, ակնհայտորեն մատնանշում են, որ Սպիտակ տունն ամեն ինչ անելու է տապալելու նման բանաձևի ընդունումը»,- «ԱրմենիաՆաուին» ասում է Մանոյանը:

Նախորդ շաբաթ թուրքական հարցերին աջակցող ամերիկացի կոնգրեսականների մի խումբ նամակով դիմել էր Ներկայացուցիչների պալատի նախագահ Նենսի Փելոսիին` կոչ անելով բանաձևը քվեարկության չդնել Ներկայացուցիչների պալատի լիագումար նիստում`պնդելով, որ բանաձևի հաստատումը «անուղղելի վնաս կհասցնի ԱՄՆ-ի ազգային անվտանգությանը»:

Ըստ «Ամերիկայի ձայն» լրատվական ծառայության`Արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահ Հովարդ Բերմանն էլ իր պատասխան նամակում կոնգրեսականներին հորդորել է հրաժարվել «բարոյապես կույր» վիճաբանություններից, որոնք հերքում են Հայոց ցեղասպանության անհերքելի փաստը:

Թուրք լոբբիստների նման ակտիվությունը, ըստ վերլուծաբանների, վկայում է բանաձևը քննարկման դնելու դրական տեղաշարժի մասին:

Դեռ մինչև նախագահ Սարգսյանի Վաշինգտոն այցելությունը` Հայ հեղափոխական դաշնակցության բյուրոյի Հայ դատի գրասենյակի քաղաքական հարցերի պատասխանատու Կիրո Մանոյանն ասել էր, թե «բանաձևի ճակատագիրը կախված է Սարգսյանի պահվածքից»:

«Եթե Սերժ Սարգսյանն իրեն Վաշինգտոնում այնպիսի կեցվածքով պահի, ինչպես Դեյր Զորում, կարծում եմ, գործընթացը հայանպաստ առաջընթաց կունենա, այսինքն` բանաձևը կմտնի լիագումար նիստ»,- ասել էր Մանոյանը:

ՀՅԴ ներկայացուցիչները նախագահ Սարգսյանի այցն ընդհանուր առմամբ դրական են գնահատում, սակայն դեռ դժվարանում են կանխատեսումներ անել բանաձևի հետագա ճակատագրի վերաբերյալ:

Ըստ ՀՅԴ խմբակցության նախագահ Վահան Հովհաննիսյանի` Հայ դատի գրասենյակները տարբեր գնահատումներ են իրականացնում, հասկանալու համար, թե որքանով է մեծ բանաձևի անցկացման հավանականությունը, ասենք, թե ինչպիսին է կոնգրեսականների տրամադրվածությունը, այլ գործոններ` հայ-թուրքական արձանագրությունները, թուրք-ամերիկյան, թուրք-իսրայելական հարաբերությունները, որոնք կարող են լուրջ ազդեցություն ունենալ քվեարկության արդյունքների վրա:

«Մենք հնարավորինս պետք է ճիշտ հաշվարկենք, քանի որ չենք կարող թույլ տալ, որ բանաձևը լիագումար նիստում քվեարկության դրվի և մերժվի, ինչը կրկնակի կդժվարացնի հետագայում նոր բանաձևի քննարկումն ու ընդունումը»,- ասում է Հովհաննիսյանը` հավելելով, որ նախկինի համեմատ, այսօր հավանականությունը էապես նվազել է հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման արձանագրությունների պատճառով:

Մինչ այդ, Ամերիկայի հայկական համագումարը ոգևորված է նրանից, թե ինչ տեղաշարժ է ունեցել բանաձևը կառավարության ղեկավարների աջակցությամբ, ի թիվս որոնց`Մասաչուսեթսի նահանգապետ Դևալ Փաթրիքի:

Դեռ մարտին Փաթրիքը նամակներ է ուղարկել Փելոսիին և Բերմանին` իր աջակցությունը հայտնելով բանաձևի ճանաչմանը` ասելով, որ թիվ 252 բանաձևը «պատիվ կբերի մեր համարձակ դիվանագետներին, որոնք անհավանական ջանքեր են գործադրել`ահազանգելով աշխարհին տեղի ունեցած կոտորածի և դրան հաջորդած ԱՄՆ-ի մարդասիրական միջամտության մասին, որի նպատակը ողջ մնացածներին փրկելն էր»:

Բանաձևի առաջ մղման դժվարությունների կողքին, պատգամավորն ընդգծում է, ի հայտ եկած նոր մարտահրավեր` այն, որ Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար Ահմեդ Դավութօղլուն Վաշինգտոնում Թուրքիայի դեսպանատան կազմակերպած ընդունելության ժամանակ հրահանգել էր «ուղիղ երկխոսություն սկսել հայկական սփյուռքի ներկայացուցիչների հետ»։

Հովհաննիսյանը դա որակում է որպես հայերին պառակտելու հերթական փորձ:

«Արձանագրությունների հիմնական նպատակը Հայաստան-սփյուռք հարաբերությունների պառակտումն էր, ինչում որոշ չափով հաջողեցին, այս նոր, այսպես կոչված, երկխոսության փորձն էլ սփյուռքը պառակտելու գործընթաց է»,-ասում է պատգամավորը:

ՀՅԴ պատգամավորի գնահատմամբ` այդ գործընթացը կանխելու համար անհրաժեշտ է հատուկ մարտավարություն, որի ուղղությամբ սկսել են աշխատել ԱՄՆ Հայ դատի գրասենյակները:
«Ցավոք, անգամ սփյուռքում կգտնվեն մարդիկ, կազմակերպություններ, որոնք կուտեն Թուրքիայի նենգ քաղաքականության այդ կուտը, և դրա վատ ազդեցությունը չեզոքացնելու համար պետք է լուրջ մարտավարություն մշակել»,- «ԱրմենիաՆաուին» ասում է Հովհաննիսյանը: