Ո՞վ եմ ես ազգությամբ, ունե՞մ արդյոք ամուր արմատներ և որտեղի՞ց են դրանք գալիս. այս հարցերի պատասխանը 25-ամյա մոլեկուլային կենսաբան Աշոտ Մարգարյանը կստանա 3 ամիս անց` ԳԱԱ մոլեկուլային կենսաբանության ինստիտուտում մեկնարկած գիտական հետազոտության շնորհիվ:

Հունվարին մեկնարկած հավակնոտ գիտափորձը նպատակ ունի վերականգնելու հայերի գենետիկ պատմությունը և առավել ճշգրիտ կերպով ցույց տալու նրանց ԴՆԹ պատկերը:

Մարգարյանը նախագծի 500 հայ մասնակիցներից մեկն է: Այս ծրագիրն անվճար է (նման թեստերը սովորաբար մոտ 1000 դոլար արժեն):

«Ես գիտեմ, որ արմատներով Արևմտյան Հայաստանից եմ, բայց ուզում եմ դրանում վերջնականապես համոզված լինել նաև այս գիտափորձի միջոցով: Նաև կարևորում եմ նման փորձերի միջոցով Հայաստանում հայերի ոչ եկվոր լինելն ապացուցելու գաղափարը»,- ասաց Մարգարյանը:

Այս գաղափարի հեղինակ և մոլեկուլային կենսաբանության ինստիտուտի պրոֆեսոր Լևոն Եպիսկոպոսյանը կարծում է, որ նման փորձերի շնորիվ հնարավոր կլինի վերականգնել հայերի գենետիկ էվոլյուցիան ու պատմությունը, որը հաճախ խեղաթյուրվում է տարբեր իշխանությունների կողմից թելադրվող վավերագրական ու պատմական փաստերի միջոցով:

«Աշխարհում կա արդեն մոտ 30 տարվա պատմություն ունեցող գիտական մի մոտեցում (այս խնդրին), որը հնարավորություն է տալիս պատմությունը վերականգնելու այն ինֆորմացիայի շնորհիվ, որը գրված է մեր գենոֆոնդում»,- ասաց նա:

Հավաքում են միայն տղամարդկանց արյունը, քանի որ նրանք, ի տարբերություն կանանց, ունեն երկու ծնողների գեներից 50:50 հարաբերությամբ, և նրանց մոտ գեների որոշման հավանականությունը 100 տոկոս է:

Այս գիտությունը սկիզբ է առել Մեծ Բրիտանիայում ու տարածվել է եվրոպական այլ երկրներում: Այն հնարավորություն է տալիս ԴՆԹ-ի մակարդակով վերականգնելու ցանկացած ժողովրդի պատմությունը:

Ինչ վերաբերում է Հայաստանին, այստեղ ոչ թե արյան, այլ թքի քսուքով վերջին 13 տարիների ընթացքում կատարվել է մոտ 2500 մարդու ուսումնասիրություն Հայաստանում, ԼՂՀ-ում, սփյուռքում, Ջավախքում և համշենահայերի շրջանում:

«Արդյունքում` մենք պարզել ենք շատ կարևոր մի բան. այն, որ հայերը Սյունիքում և Արցախում եկվոր չեն և ապրել են 40-50 հազար տարի առաջ, երբ այստեղ հայտնվել է բանական մարդ էակը»,- հայտնեց գիտնականը:

Նրա խոսքով`Ադրբեջանում, ինչպես նաև հարևան Վրաստանում նման ուսումնասիրություններ չեն կատարվում, քանի որ նրանց ժողովուրդն այնքան էլ միատարր չէ:

«Իսկ հայերը միշտ էլ կարողացել են պահպանել իրենց միատարրությունն այն բանի շնորհիվ, որ չեն ընդունել այն երեխաներին, որոնց մեջ եղել է մուսուլմանականի արյուն, և դա ապացուցում են նաև մեր ուսումնասիրությունները, քանի որ 2500 մարդուց միայն մեկի մոտ ենք Ջավախքում հայտնաբերել թուրքական գեն»,- ասաց Եպիսկոպոսյանը:

Պետությունը գիտական այս ուսումնասիրությունների համար յուրաքանչյուր աշխատակցի հատկացնում է 30 000 դրամ (81 դոլար) աշխատավարձ: Մնացյալ գումարները Եպիսկոպոսյանը հայթայթում է տարբեր միջազգային դրամաշնորհների միջոցով:

Գիտնականները նախատեսել են ևս 200 կամավորներից արյան փորձանմուշ վերցնել: Ցանկացողները կարող են այցելել ՀՀ ԳԱԱ մոլեկուլային կենսաբանության ինստիտուտ և զանգահարել +374-9-1428017, +374-10-281626 հեռախոսահամարներով:

(www.molbiol.sci.am)