Այս շաբաթվա վերջին Երևանի երկու համայնքներում տեղի կունենան ՏԻՄ ընտրություններ: Եթե Նոր Նորք համայնքում երկու թեկնածուներն էլ իշխանական են, ապա Կենտրոն համայնքի թաղապետի ընտրություններում երկու թեկնածուներից մեկը ընդդիմությունից է: Հայ ազգային կոնգրեսի վերջին հանրահավաքի ժամանակ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը հատուկ կարևորեց ՏԻՄ ընտրությունները:

«Բոլոր ընտրություններն էլ կարևոր են, տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրությունները` առավելապես, որովհետև տեղական ինքնակառավարումը ժողովրդին ամենամոտ իշխանությունն է, և ժողովուրդը սովորաբար դատում է տեղական ինքնակառավարման մարմինների միջոցով»,- ասել է առաջին նախագահը:

Ընդդիմությունը նոր մարտավարություն է ընտրել և մասնակցում է ՏԻՄ ընտրություններին, չնայած արդեն պարտություն է կրել Երևանի երկու համայնքներում: Վերջին ՏԻՄ ընտրություններին Երևանի համայնքներում մասնակցել էր ընտրողների ընդամենը 30-33 տոկոսը: Տեղի էին ունեցել բռնություններ, բացահայտ բաժանվել էր ընտրակաշառք:

Տեր-Պետրոսյանը հասկանալի է համարում այն, որ խորհրդարանական ու նախագահական ընտրություններում իշխանությունները փորձում են ամեն ինչ անել իշխանությունը պահելու համար: Բայց որ նույնն անում են ՏԻՄ ընտրություններում, նրա կարծիքով` արդեն «բեսպրեդել» է:

Քաղաքագետ Երվանդ Բոզոյանի կարծիքով` թաղապետի ընտրությունը վերին իշխանության համար մի ցածրադիր վարչական օղակ է: Ըստ նրա` մարդուն տալիս են «քարտ բլանշ» թաղապետ դառնալու համար, որպեսզի հետագայում` հանրային ընտրությունների ժամանակ, նա էլ իր հերթին սպասարկի իրենց` գործող իշխանություններին:

«Մենք այսօր ունենք ֆորմալ դեմոկրատական համակարգ, իրական համակարգն այստեղ չի աշխատում: Գիտենք, որ թաղապետի ընտրություններ են, բայց մեզնից ոչ մեկն այդ ընտրությունից սպասելիք չունի: Թաղապետ կդառնա Պողոսյանը, Կիրակոսյանը թե Մեսրոպյանը, մեր կյանքում դրանից ոչինչ չի փոխվի: Բայց մենք իմիտացիա ենք անում, որ գնում է պայքար, որն էլ հետաքրքիր է ինտրիգային մասով, բայց բովանդակային առումով ժողովրդին ամենևին էլ հետաքրքիր չէ»,- ասում է Բոզոյանը:

Ըստ նրա` այսօրվա արժեհամակարգը խեղաթյուրված է և ավելի շատ ֆիզիկական անձանց համակարգ է: Քաղաքագետը նշում է, որ երկրի իրական հիմքը դրվում է հենց ՏԻՄ ընտրությունների ժամանակ, իսկ եթե ոչ, ապա երկիրը չի կարող լինել ժողովրդավարական:

Կենտրոն համայնքում թաղապետի թեկնածու Արարատ Զուրաբյանը կարծում է, որ քաղաքական հարթության վրա ընթանում են այնպիսի պրոցեսներ, որ հնարավոր չէր չմասնակցել ու հնարավորություն չտալ հասարակությանը հասնելու կոնկրետ հաղթանակի: Զուրաբյանը, որը եղել է Կենտրոնի թաղապետ 1996-2002 թվականներին, ասում է, որ Կենտրոնը Հայաստանի մանրակերտն է, Երևանի սիրտը, ունի մոտ 200.000 բնակիչ, և այստեղ հաղթանակը կարևոր է լինելու գործընթացների հետագա զարգացման համար:

«Համայնքապետները Հայաստանում ոչ թե տեղական ինքնակառավարման մարմինների, այլ կիսաքրեական-ոստիկանական հեղինակությունների ղեկավարներ են, որոնք օգտագործվում են իշխանության վերարտադրության համար,- ասում է Զուրաբյանը: - Իմ մասնակցությունը դիտարկում եմ մեր քաղաքական, համապետական պայքարի տրամաբանության շրջանակներում»:

(Զուրաբյանը ձերբակալվել էր մարտյան իրադարձություններում իր ենթադրյալ դերակատարության համար, բայց ամռանն ազատ էր արձակվել: Սակայն նրա դեմ հարուցված քրեական գործը դեռ չի կարճվել:)

«Ժառանգություն» կուսակցությունից տնտեսագետ Զոյա Թադևոսյանը մասնակցել է Արաբկիրի թաղապետի ընտրություններին և պարտվել, սակայն չի ընդունում իր պարտությունը:

«Կարծում եմ` այսօր ոչ թե ընդդիմությունն է մասնակցում ընտրություններին, այլ իշխանությունը: Մասնակցությունը արդեն հաղթանակ է, սրանով մենք ցույց ենք տալիս մեր անհանդուրժողականությունը գործող իշխանությունների նկատմամբ և փորձում ենք ժողովրդին ճիշտ ճանապարհով տանել»,- ասում է նա:

Ըստ Բոզոյանի` երկրի քաղաքական վերնախավը քաղաքականությունից թույլ է, չունի պետական մտածողություն, չունի պատկերացում հասարակական կառավարման համակարգերի մասին: Իսկ ժողովուրդն էլ պարզապես փնտրում է լավ թագավոր` լինի թաղապետի պաշտոնում թե երկրի նախագահի:

«Արևմտյան սահմանադրությունները հնարավորություն են տալիս ունենալու այնպիսի համակարգ, որում տեղ գտած հակակշիռները թույլ չեն տալիս լինել վատ նախագահ կամ քաղաքապետ: Արևմտյան դեմոկրատիայի հիմքում դրված է այն դրույթը, որ ցանկացած մարդու մեջ կան վատ ու լավ կողմեր, պետք է այնպիսի համակարգ ստեղծել, որ եթե մարդը անգամ ցանկանա անազնիվ բան անել, համակարգը թույլ չտա»,- ասում է Բոզոյանը:

Թաղապետների ընտրություններում գրանցվում է ընտրողների ամենացածր մասնակցությունը, գագաթնակետին է հասնում ընտրակաշառքը: Քաղաքագետը նշում է, որ մարդիկ չեն հավատում, որ այս կամ այն թաղապետի օրոք իր կյանքում փոփոխություններ կլինեն, ինչն էլ նշանակում է, որ կառավարման այդ մոդելը չի աշխատում և կրում է ֆորմալ բնույթ:

Բոզոյանը կարծում է, որ անհրաժեշտ են համակարգային փոփոխություններ, որին կարելի է հասնել սահմանադրական փոփոխությունների ճանապարհով:

«Բայց այդ փոփոխությունների գիտակցությունը եթե լինի, ապա պետք է հայտարարի կամ իշխանությունը, կամ ընդդիմությունը, բայց նրանցից ոչ մեկն այդ մասին չի խոսում: Իշխանությունն ասում է, որ լավ էլ համակարգ է, իրենք լավ էլ ղեկավարում են, ընդդիմությունն է խանգարում իրենց, իսկ ընդդիմությունն էլ ասում է` դուք հանցագործ եք, մենք լավն ենք ու ավելի խելացի,- ասում է նա: - Դա նշանակում է, որ գնում է մեխանիկական պայքար իշխանությունը կրելու համար: Պայքարը դառնում է սուբյեկտիվ, և բովանդակությունը անտեսվում է: Մենք ում էլ ընտրենք նախագահ թե թաղապետ, բովանդակություն չի լինելու»: