Վերլուծական. Արևմուտքը դժգոհ է Թուրքիայի արտաքին քաղաքականության նոր փոփոխություններից

Վերլուծական. Արևմուտքը դժգոհ է Թուրքիայի արտաքին քաղաքականության նոր փոփոխություններից


Թուրքիայի և Արևմուտքի միջև ի հայտ են գալիս «բաժանարար գծեր», որոնք հատկապես պայմանավորված են Իրանի և Թուրքիայի ստորագրած միջուկային էներգիայի գործարքով և շաբաթավերջին Գազայի շրջափակումը ծովով ճեղքելու ջանքերով:


Թուրքիան արևմտամետ ուժերից սահմանազատելն ակնհայտորեն ի հայտ եկավ, երբ վարչապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը 2009 թ. հունվարին Դավոսում մեղադրեց Իսրայելի նախագահին Գազայի հատվածն օկուպացնելու մեջ:


2010 թ. մայիսի 29-ին թուրքական նավերը դուրս եկան Ստամբուլից`Գազայի հատվածի շրջափակումը ճեղքելու համար, որն ավարտվեց իսրայելական բանակի միջամտությամբ, ինչի հետևանքով էլ զոհվեց մոտ 10 մարդ:

Սակայն Արևմուտքի դժգոհությունը հիմնականում կապված է Թուրքիայի և Բրազիլիայի իրանական նախաձեռնության հետ, երբ մայիսի սկզբին Անկարան հայտարարեց, որ պատրաստ է հարստացնելու Իրանի ուրանը: ԱՄՆ պետքարտուղար Հիլարի Քլինթոնը պատասխանել է դրան, որ գոյություն ունեն «լուրջ տարաձայնություններ» Իրանի միջուկային ծրագրի առնչությամբ և հավելել, որ լուրջ տարաձայնություններ կան Իրանի նկատմամբ Բրազիլիայի և Թուրքիայի դիվանագիտության հետ կապված:

Թուրքիայի արտգործնախարար Ահմեդ Դավութօղլուն հունիսի 1-ին մեկնելու է Վաշինգտոն, որտեղ բանակցություններ է վարելու ԱՄՆ պետքարտուղարի հետ` «թուրք-ամերիկյան լարվածությունը թուլացնելու համար»:

Արևմուտքի դժգոհությունն է առաջացնում նաև Թուրքիայի հայկական քաղաքականությունը: Ըստ էության` ի չիք է դարձել հայ-թուրքական արձանագրությունների վավերացման գործընթացը, և արևմտյան երկրները հավանություն են տվել գործընթացը դադարեցնելու ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանի որոշմանը:

Թուրքիայի վարչապետը ստիպված է եղել հետաձգել իր այցն Արգենտինա` հայկական գործոնի պատճառով: Թուրքիայի արտգործնախարարությունն նշում է, որ թեև Բուենոս Այրեսի քաղաքային իշխանությունները տվել են Թուրքիայի առաջին հանրապետության նախագահ Աթաթուրքի հուշարձանը կանգնեցնելու համաձայնություն, սակայն այն չեղյալ է հայտարարվել` «հայկական շրջանակների ոչ բարեկամական նախաձեռնության» հետևանքով:

Արևմտյան փորձագետների կարծիքով` «Թուրքիան շտապ անհանգստանալու տեղիք է տալիս»:

Այդ մասին մասին ամերիկյան American Thinker-ի մեծ աղմուկ հանած հոդվածում Ջոել Սփրեյրեգենը գրում է.

«...Թուրքիայի արտաքին քաղաքականության փոփոխությունը ավելի շատ իրական վտանգ է ներկայացնում ամերիկյան շահերին: Արտգործնախարար Ահմեդ Դավութօղլու «զրո խնդիրներ» արտաքին քաղաքականությունը գովազդվում է որպես մոտ հարևանների հետ բարեկամական հարաբերությունների ձգտում: Սակայն իրականում դա նշանակում է դաշնակցային հարաբերություններ իզգոյ-երկրներ Իրանի և Սիրիայի հետ (որոնց նույնիսկ Օբաման է վերջերս համարել որպես ահաբեկչությունը հովանավորող երկրներ): Թուրքիան բացում է իր գիրկը ահաբեկչական մահացու խմբավորումների առաջ, ինչպիսիք են «Համասը» և «Հեզբոլահը», որոնց առաջնորդներին ընդունում են պատվավոր հյուրերի պես: Թուրքիան հյուրընկալել է Սուդանի նախագահ Բաշիրին, որին Արդարադատության միջազգային դատարանը պաշտոնապես մեղադրում է մարդկության դեմ կատարած հանցագործությունների մեջ: Թուրքիայի նոր դաշինքները խզեցին, սակայն ոչ մինչև վերջ` նրա ավանդական ռազմական դաշինքն Իսրայելի հետ: Մի երկիր, որի ընկալմամբ ահաբեկչության դեմ պայքարը չարիք է, ՆԱՏՕ-ի համար ամենամեծ գլխացավանք ստեղծող անդամներից է: Մեր պետական գործիչները հազիվ թե գիտակցեն, որ մինչ Էրդողանն ու Օբաման շողոքորթում են միմյանց, Էրդողանն օգտագործում է իր վերահսկողության տակ գտնվող ԶԼՄ-ները` ԱՄՆ-ի նկատմամբ պոպուլիստական ատելություն բորբոքելու համար»:

ԱրմենիաՆաուի էջերում