Լրատվական գործակալությունների հաղորդմամբ` ԱՄՆ ԶՈՒ շտաբերի պետերի միավորված կոմիտեի ղեկավար գեներալ Մարտին Դեմփսին անցյալ շաբաթ այցելել էր Իսրայել` քննարկելու Իրանին հարվածներ հասնելու հնարավորության հարցերը:
Դեմփսին հասկացրել է, որ «ԱՄՆ-ը խնդրում է Իսրայելին ինքնուրույն չգործել Իրանի դեմ»: Սակայն իրական հարված պատրաստվո՞ւմ է, թե՞ ոչ` այդ մասին, բնականաբար, չի հաղորդվում:
Ինչպե՞ս կանդրադառնան Իրանի դեմ ռազմական գործողությունները Հայաստանի վրա:
Հայաստանի համար բացառիկ նշանակություն ունի Իրանի Իսլամական Հանրապետության և Հնդկական օվկիանոսի ջրատարածքի նավահանգիստների հետ կապող երկաթգծի կառուցման հեռանկարը: Իրան-Հայաստան երկաթգծի կառուցման մասին վերջնական պայմանավորվածություն ձեռք բերվեց 2007 թ.:
Արդեն նախապատրաստվել է երկաթգծի կառուցման նախագծի տեխնիկատնտեսական հիմնավորումը (երկարությունը կկազմի շուրջ 540 կմ, որից ավելի քան 460 կմ-ը ընկնում է Հայաստանի տարածքին. ամենայն հավանականությամբ երկաթգիծը կկառուցվի Գագարին-Գավառ-Մարտունի-Ջերմուկ-Վայք-Սիսիան-Կապան-Մեղրի երթուղիով, իսկ իրանական հատվածը կկառուցվի մինչև Մերանթ կայարան): Այս կարևորագույն նախագիծը վտանգի տակ կլինի:
Հայաստանն ու Իրանը ձեռնամուխ են եղել նաև մեկ այլ խոշոր նախագծի` Իրանի Թավրիզ քաղաքից մինչև հայկական Երասխ կայարան նավթատարի կառուցման իրականացմանը: Բնական է, որ դա էլ «կսառեցվի»:
Ծանր հարված կարող է հասցվել Իրան-Հայաստան գազամուղի կայուն շահագործման հեռանկարներին, որի առաջին հատվածը բացվեց 2007 թ. մարտին Ագարակ սահմանամերձ քաղաքում` երկու երկրների նախագահների ներկայությամբ:
Այդ գազամուղի նշանակությունն անհնար է գերագնահատել, եթե հիշենք, թե 1992 թ.-ից ինչ երկար ճանապարհ է անցել նախագիծը, որը հնարավորություն է տալիս նվազագույնի հասցնել Հայաստանի կախվածությունը բնական գազի մատակարարման միակ աղբյուրից` Ռուսաստանից` բավական անկայուն Վրաստանի տարածքով:
Բացի այդ, որոշակի զարգացումների դեպքում Թեհրանը կարող է կորցնել իր «ուժեղ գործոնի» նշանակությունը հատկապես իսլամական տարածաշրջանում: Բավական է նշել, որ հենց ուժեղ իրանական գործոնն էլ խանգարեց 1991-1994 թթ. Ադրբեջանի և Թուրքիայի ջանքերին` ողջ մահմեդական աշխարհով ջիհադ հայտարարել հայերին և Ղարաբաղյան պատերազմին կրոնական երանգավորում հաղորդել:
Այսպիսով, Իրանի դեմ ագրեսիայի ցանկացած ձև կարող է սառեցնել բոլոր նախագծերը, չհաշված ավելի արմատական սցենարների զարգացման դեպքում քաղաքական հետևանքները: Սակայն կլինի՞ արդյոք պատերազմ:
Նույնպիսի բարդ իրավիճակ Իրանի շուրջ ստեղծվել էր 2004-2005 թթ., երբ գրեթե ամեն շաբաթ ազդարարվում էին օդային հարվածներ հասցնելու «ստույգ ժամկետները»: Այն ժամանակ լիցքաթափման գործում կարևոր դերակատարում ունեցան Չինաստանն ու Ռուսաստանը` ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի` վետոյի իրավունք ունեցող մշտական անդամները:
2004 թ. Պեկինի և Թեհրանի միջև ածխաջրածինների մասին պատմական համաձայնագիր կնքվեց, որից անմիջապես հետո Չինաստանը հայտարարեց, որ իր երկիրը չի պաշտպանի ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի գործողությունները Իրանի միջուկային էներգիայի ծրագրի դեմ: Ռուսաստանը նույնպես հայտարարեց, որ չի պաշտպանի ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի բանաձևերը:
Այսօր էլ Պեկինի և Մոսկվայի դիրքորոշումները կարող են վճռորոշ լինել:
English
Հայերեն
ՎԵՐԵՎ 
Readers' comments
Read commented Article
Post a comment
Read all 1 comments
Comments are welcomed and encouraged. However, comments not pertaining to the topic or containing slander or offensive language will be deleted. You have to be registered to be able leave your comment. Sign in or Register now for free.