Վերջերս հայ երկու պատանիներ Չինաստանում անցկացված աստղաֆիզիկայի դպրոցական միջազգային օլիմպիադայում ոսկե մեդալներ են շահել: Մասնակիցների խոսքով` թեև իրենք չեն ունեցել աստղագիտությունն ուսումնասիրելու այնպիսի տեխնիկական հնարավորություններ, ինչպիսին մյուս հաղթող երկրների` Չինաստանի, Ռուսաստանի, Հնդկաստանի մասնակիցները, սակայն այդ հաղթանակը նշանակում է, որ Հայաստանը, որտեղ մոտ մեկ դար առաջ ծնվել է աշխարհահռչակ աստղաֆիզիկոս Վիկտոր Համբարձումյանը, ունի աստղագիտական մեծ ներուժ:

Աստղաֆիզիկայի 14-րդ դպրոցական միջազգային օլիմպիադան անցկացվել է նոյեմբերի 8-16-ը` Չինաստանի Հանջոու քաղաքում: Օլիմպիադային մասնակցել են 18 երկրների թիմեր, իսկ ոսկե մեդալներ շահել են Հայաստանի, Չինաստանի, Հնդկաստանի և Ռուսաստանի ներկայացուցիչները: Հայաստանն օլիմպիադայում ներկայացրել են երեք աշակերտներ` Երևանի «Քվանտ» վարժարանից (Հայկ Տեփանյան) և Երևանի պետական համալսարանին առընթեր ֆիզմաթ դպրոցից (Հայկ Հակոբյան, Հովհաննես Շմավոնյան): Ոսկե մեդալներ շահել են Հայկ Տեփանյանը և Հայկ Հակոբյանը (երկուսն էլ 16 տարեկան են): Օլիմպիադային մասնակցելու համար Հայաստանի թիմը ֆինանսավորել են ՀՀ կրթության և գիտության նախարարությունը և «Գագիկ Ծառուկյան» բարեգործական հիմնադրամը:

Օլիմպիադան անցկացվեց 3 փուլով` տեսական, գործնական և դիտողական: Ֆիզմաթ դպրոցի աստղագիտության ուսուցչուհի Մարիետա Գյուլզադյանը, որը նաև Բյուրականի աստղադիտարանի աշխատակից է և օլիմպիադային մասնակցող թիմի ղեկավարը, ասում է, որ հայ աշակերտները բոլոր երեք փուլերում էլ իրենց լավ են դրսևորել, չնայած նրանք երկինքն ուսումնասիրելու համար պլանետարիում չունեին:

«Պլանետարիում ունենալն առաջնահերթ խնդիր է ոչ միայն օլիմպիադայի մասնակիցների, այլ նաև բոլոր աշակերտների համար, քանի որ այժմ աստղագիտություն առարկան ուսումնասիրում են բոլոր դպրոցների նախավերջին դասարաններում»,- ասում է Գյուլզադյանը` ավելացնելով, որ հաղթող աշակերտները դեռ հարթության, այսինքն` թղթե քարտեզների վրա են ուսումնասիրում երկինքը, երբեմն էլ այցելում են Բյուրականի աստղադիտարան, «սակայն մի քանի անգամ գնալով հնարավոր չէ ամբողջ երկինքն ուսումնասիրել»:

Հայկ Հակոբյանը ևս ասում է, որ իրենք տեխնոլոգիապես շատ թույլ հնարավորություններ են ունեցել իրենց պարապմունքների համար, քան, ասենք, Չինաստանի ներկայացուցիչները, որոնք «իրենց պլանետարիումում կարող են ընտրել կամայական երկինք և այդպես ուսումնասիրել աստղերն ու համաստեղությունները»:

Երկու պատանիներն էլ հաջորդ տարի կավարտեն դպրոցը: Հակոբյանն ուզում է տեսական ֆիզիկայի մասնագետ դառնալ, իսկ Տեփանյանը` կամ ծրագրավորող, կամ էլ աստղաֆիզիկոս:

«Չնայած բոլոր ֆիզիկոսները վերջում քաղաքական գործիչ են դառնում»,-կատակում է Հակոբյանը:

Ճշգրիտ գիտություններից բացի, Հակոբյանը հետաքրքվում է եռաչափ (3D) նկարչությամբ, գրականությամբ, դասական և ջազ երաժշտությամբ, իսկ Տեփանյանը շատ է սիրում գրականություն և, հատկապես, բանաստեղծություններ կարդալ:

Գյուլզադյանն ասում է, որ տղաները ամբողջ տարին պարտաճանաչ հաճախել են բոլոր պարապմունքներին:

«Երբեմն ես եմ փորձում նրանց ժամանակ առ ժամանակ դուրս հանել լսարանից»,- ասում է ուսուցչուհին, որը համոզված է, որ Հայաստանը հրաշալի սերունդ և տաղանդավոր երեխաներ ունի:

«Եթե կարողանայինք այս երեխաներին ինչ-որ կերպ օգտագործել մեր երկրի համար, մեր երկրին հասնող չէր լինի»,- համոզված է Գյուլզադյանը: