25-ամյա Արմինեի կյանքը դժոխքի վերածվեց այն պահից, երբ մայրը նրան ամուսնացրեց սեփական սիրեկանի հետ, ով աղջկանից մեծ էր 18 տարով:

«Դիվանի վրա գցում էր ու փեջի շշով ծեծում, ռեզինե սապոգները հագին քացիներով խփում: 80-ն անց մոր մազերից քաշում էր, գլուխը խփում պատերին ու գոռում` գնացեք արաղս բերեք...»,- պատմում է երեք տղաների մայր Արմինե Սարգսյանը Ստեփանավանից:

Հերթական ծեծ ու ջարդից հետո Արմինեին չեն ընդունում նաև հայրական տանը: Փողոցում հայտնված երիտասարդ կինը երեխաների հետ այս անգամ հանգրվանում է Ստեփանավանի մանկատանը: Աշխատակիցներից մեկը նրան խորհուրդ է տալիս զանգահարել «Լայթհաուս-Փարոս» բարեգործական հիմնադրամի բռնության զոհ դարձած կանանց ապաստարանի թեժ համարով և պատմել իր պատմությունը: («Լայթհաուս-Փարոսի» թեժ գծի 20-80 հեռախոսահամարը գրանցված է հանրապետության ոստիկանության բոլոր բաժանմունքներում, կանանց մարզային ռեսուրս կենտրոններում:)

Ապաստարանում ընդունում են բռնության ենթարկված այն կանանց, որոնք հղի են, կամ նրանց հետ են մինչև երկու տարեկան երեխաները: Կանայք այստեղ ապրում են մինչև երկու տարի:

Հիմնադրամի նախագահ Նաիրա Մուրադյանն ասում է, որ իրենք միակ կենտրոնն են, որտեղ կանանց ապաստարան են տալիս երեխաների հետ միասին: Արմինեի նկատմամբ բացառություն են արել` թույլատրելով ապաստարան բերել երեխաներից երկուսին, որոնցից մեկը 3 տարեկան է, մյուսը`2: Մեծ տղան մնացել է Ստեփանավանի մանկատանը:

Արմինեի պատմությունը միակը չէ: Ապաստարանի կանանց կյանքում կարմիր գծով անցնում են բռնությունը, ծեծը, նվաստացումը: Երևանից 15 կմ հեռավորության վրա գտնվող կենտրոնում, որը գործում է անցյալ տարվա հունիսից, բնակվում են 6 կին և 8 երեխա: Այն հիմնադրել են 2006-ին ամերիկահայ բարերարներ Սեդա և Զոհրաբ Ղազարյանները, որոնք մինչև ապաստարանի բացումը և դրանից հետո էլ հիմնադրամի շրջանակներում շարունակաբար բարեգործական ծրագրեր են իրականացնում Հայաստանում:

Ապաստարանի շենքն ապահովված է անվտանգության համակարգով: Կանայք մասնակցում են համակարգչային դասընթացների, սովորում կար ու ձև, անգլերեն, պարտադիր այցելում են հոգեբանին: Նրանց թույլ են տալիս շենքից դուրս գալ, բայց միայն երեխաների հետ և հատուկ մատյանում գրանցվելուց հետո:

Հայաստանում ևս մեկ ապաստարան ունի «Կանանց իրավունքների կենտրոն» (ԿԻԿ) ՀԿ-ն: Պետական միջոցներով գործող ապաստարան գոյություն չունի: Չկա նաև ընտանեկան բռնությանը վերաբերող օրենք, նման դեպքերը քննվում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի համապատախան հոդվածներով:

ԿԻԿ-ի նախագահ Սուսաննա Վարդանյանն ասում է, որ 2007-2009 թթ. ԿԻԿ-ը և համապատասխան փորձագետները մշակել են «Ընտանեկան բռնության մասին» ՀՀ օրենքը, որը ներկայացվել է աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարություն, սակայն մինչև այժմ չի ընդունվել:

2011-ի դեկտեմբերին մեծ աղմուկ բարձրացրեց իր առաջին և երկրորդ կանանց դաժանաբար ծեծած Դավիթ Զիրոյանի և նրա մոր` Հայկանուշ Միքայելյանի պատմությունը: Մայր ու որդի պարբերաբար դաժան ծեծի էին ենթարկել, խոշտանգել ու վախեցրել Դավիթի առաջին և երկրորդ կանանց: Դեպքերը տեղի էին ունեցել Սանկտ Պետերբուրգում:

«Ես ցանկանում եմ, որ նրանք պատժվեն, բայց այսօրվա դրությամբ մեր օրենքը ոչինչ չի անում: Ես էլ չգիտեմ` ի´նչ սպասեմ մեր օրենքից»,- ասում է Դավիթի երկրորդ կինը` Մարիամ Գևորգյանը:

Դավիթի նկատմամբ քրեական գործ է հարուցվել, սակայն նա չի ազատազրկվել: Հետապնդումը դադարեցվել է համաներմամբ։ Կալանավորված սկեսուրը բերման է ենթարկվել Սանկտ Պետերբուրգից: Գործը նախաքննության փուլում է:

Կանանց իրավունքների կենտրոնում շուրջօրյա գործում է ազգային թեժ գիծ: Թեժ գծեր են գործում նաև Գավառում, Վանաձորում, Իջևանում և Կապանում:

2011-ին կենտրոնի թեժ գծին եղել է 2302 զանգ: Անցյալ տարվա հունվար-սեպտեմբեր ամիսներին Երևանի ճգնաժամային կենտրոնում գրանցվել է 1325 այց:

ՀՀ ոստիկանության քրեական հետախուզության գլխավոր վարչության պետի տեղակալ, ոստիկանության գնդապետ Նելլի Դուրյանն ասում է, որ վիճակագրական տվյալները չեն կարող ստույգ ներկայացնել բռնությունների ամբողջ պատկերը: Ընտանիքներում իրականացվող բռնությունները շատ դեպքերում չեն բարձրաձայնվում:

«Լայթհաուս-Փարոսում» արդեն երեք ամիս բնակվող 34-ամյա հղի Մարիամ Հայրապետյանն ասում է, որ ինքը նման է սառեցրած մսի, որն աստիճանաբար հալչում է: Երկար տարիներ լռել է, կուլ տվել խաղամոլ ամուսնու ծեծն ու վիրավորանքները: Նրա հետ է նաև երկու տարեկան աղջիկը` Անուշիկը:

«Ծեծից վիժեցի երկրորդիս: Երբ ասում էի` բաժանվում եմ, դանակով հարձակվում էր վրաս: Մի անգամ գրավի դիմաց Անուշիկին էր տանում, երեխային հազիվ եմ փախցրել»,- պատմում է Մարիամը` համոզված լինելով, որ ամուսինը աղջկան պետք է թողներ պարտատիրոջ մոտ, մինչև մի տեղից գումար գտներ և կարողանար փակել հերթական պարտքը:

2010 թ. մեծ աղմուկ բարձրացրեց Զարուհի Պետրոսյանի քրեական գործը: Երիտասարդ կինը բռնության էր ենթարկվել ամուսնու և սկեսրոջ կողմից։ 2010 թ. հոկտեմբերի 1-ին, ամուսնու դաժան ծեծից հետո, Զարուհի Պետրոսյանը մահացել էր հիվանդանոցում։

Այս դեպքից հետո ստեղծվեց «Ընդդեմ կանանց նկատմամբ բռնության» կոալիցիան` կազմված 7 ՀԿ-ներից, որի նպատակն է իրազեկել հասարակությանը ընտանեկան բռնության և դրա հետևանքների մասին՝ փորձելով կանխարգելել բռնության նոր դեպքերը:

«Լայթհաուս-Փարոսի» նախագահն ասում է, որ իրենք կանանց նաև սովորեցնում են մայրություն անել, պատասխանատու լինել սեփական երեխաների նկատմամբ:

«Մեր շահառուների մեծ մասը մանկատան սաներ են: Նրանց մայրերն էլ են մանկատնից եղել, հետո` իրենք, հիմա էլ իրենց երեխաներն են այդ եզրին: Բաց օղակ կա, որ պետք է լուծվի»,- ասում է Մուրադյանը:

Ապաստարանից դուրս գալուց հետո կազմակերպությունը բարելավում է կանանց սոցիալական վիճակը, հետամուտ լինում, որպեսզի կանանց հետագա կյանքը կարգավորվի:

«Հաճախ բնակարան ենք վարձում նրանց համար կամ ամեն ամիս գումար հատկացնում`սկսած 50 դոլարից: Այդ ընթացքում էլ իրենք իրենց աշխատանքի հարցերն են լուծում: Ոտքի են կանգնում ու փորձում նոր կյանք սկսել»,- ասում է «Լայթհաուս-Փարոսի» նախագահը: