Արդեն մի քանի օր է, ինչ հայաստանյան հեղինակավոր հեռուստաընկերություններից մեկը, իր սեփականատեր, հայտնի քաղաքական գործչի պահանջով, ունի լրատվական սուրդոթարգմանիչ` լսողության խնդիր ունեցող քաղաքացիների համար:

Լսողության խնդիր ունեցողների հետ վերջերս տեղի ունեցած հանդիպման ընթացքում Գագիկ Ծառուկյանը դժգոհություններ էր լսել, որ նրանք իրենց անտեսված են զգում, քանի որ չեն կարողանում հետևել հեռուստատեսությամբ հաղորդվող լուրերին:

Հայաստանի երկրորդ ամենամեծ` «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունը, որին պատկանում է «Կենտրոն» հեռուստաընկերությունը, խոստացել էր, որ լսողության խնդիրներ ունեցողների համար իր ալիքի լրատվական ծրագրում կներառվի սուրդոթարգմանություն:

Սակայն լսողության խնդիրներ ունեցող հազարավոր մարդկանց համար սուրդոթարգմանությամբ միայն մի քանի հեռուստատեսություններ ունենալը շատ քիչ էր: Այս խնդիրը մասնավորապես սրվել է ընտրություններից առաջ, երբ բոլոր քաղաքացիների նման լսողության խնդիրներ ունեցող մարդիկ էլ են ցանկանում իրազեկված ընտրություն կատարել:

Միայն մի քանի տարի առաջ ժեստերի լեզվով թարգմանություններ տալիս էին հայաստանյան գրեթե բոլոր հեռուստաընկերությունները` առնվազն գոնե մեկ հաղորդումը զուգորդելով սուրդոթարգմանությամբ: Իսկ այժմ նրանց մեծ մասը սահմանափակվում է միայն վազող տողով տեղեկատվությունը ներկայացնելով:

Հայաստանի խուլերի միավորման նախագահ Գրիգոր Գրիգորյանը նշում է, որ լրատվամիջոցներում թարգմանիչ չունենալու փաստը զրկում է լսողության խնդիր ունեցող մարդկանց տեղեկատվություն ստանալու իրավունքից և իրազեկ լինելուց:

«Ճիշտ է, այսօր տեղեկատվությունը տալիս են վազող տողով, որպեսզի մենք կարդանք, բայց դրանք շատ արագ են, իսկ խուլ մարդու համար, որքան էլ նա գրագետ և կիրթ լինի, դժվար է այդպես կարդալ: Ժեստերի լեզվով է, որ մենք անմիջապես ընկալում և հասկանում ենք արտահայտած միտքը»,- ասում է Գրիգոր Գրիգորյանը:

Այսօր Հայաստանում ապրում է լսողության խնդիր ունեցող 3000-ից ավելի մարդ, որոնցից 200-ը` անչափահաս:

Երևանի լսողության խնդիր ունեցող երեխաների հատուկ կրթահամալիրի աշակերտ Սարգիս Սարգսյանն ասում է, որ բոլոր լսող և խոսող երիտասարդների պես ինքն էլ ունի իր հետաքրքրությունները և ուզում է տեղեկացված լինել ամեն ինչից:

«Ես ուզում եմ, որ ժեստերի լեզվի թարգմանիչներ լինեն բոլոր հեռուստահաղորդումների համար` հումորային, առողջապահական, լրատվական, կրթական, ոստիկանական, նույնիսկ ֆիլմերի համար: Քանի որ բոլորը նայում են, հասկանում են, ծիծաղում, իսկ ես չեմ լսում, որ հասկանամ ինչի մասին է»,- ասում է 19-ամյա Սարգիսը:

Նրա համադասարանցիները նշում են, որ կարդում են էլեկտրոնային կայքերից, բայց միևնույն է, կան բարդ բառեր և հապավումներ, որոնք նաև խոսող մարդկանց համար դժվար է ընկալել:

«Ժեստերի լեզուն նրանց մայրենի լեզուն է, և հասարակությանը նրանց ինտեգրելու համար առաջին հերթին հեռուստաեթերում պետք է թարգմանիչներ լինեն,- ասում է Զուբեյդա Մելիքյանը, ով արդեն 20 տարի է` դասավանդում է կրթահամալիրում և եղել է սուրդոթարգմանիչ հայաստանյան տարբեր հեռուստաընկերություններում: - Նրանք խելացի են, բայց տեղեկատվություն չեն կարողանում ստանալ: Մի լուրն իմանում են 3-4 օր հետո, սկսում են քննարկել իրար հետ, գալիս են, ինձ հարցնում, որպեսզի տեղեկանան` ինչ է եղել»:

Լսողության խնդիր ունեցող երեխաների հատուկ կրթահամալիրի տնօրեն Աշոտ Ավետիսյանը նշում է, որ Հայաստանում թարգմանիչների մեծ մասը խուլերի ընտանիքներում ծնված, լսող անձինք են և Խ. Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական համալսարանի արատաբանության ֆակուլտետի ուսանողները, ինչն այսօր բավարար մասնագետներ չի ապահովում:

«Թարգմանիչներին պետք է վերապատրաստել ըստ մասնագիտությունների` հատկապես սոցիալական, դատական և առողջապահության ոլորտների համար: Իսկ հեռուստաթարգմանիչները նախևառաջ պետք է խոսեն հայերեն գրական ժեստերի լեզվով և տեղեկացված լինեն այն ոլորտին, որի վերաբերյալ նյութերը թարգմանում են»,- ասում է Ավետիսյանը:

Ֆրանս-հայկական զարգացման հիմնադրամն այսօր մշակում է ծրագրեր վերապատրաստելու բոլոր սուրդոթարգմանիչներին, որոնք լիարժեք չգիտեն գրական ժեստերի լեզուն:

«Այժմ մենք մշակում ենք մեթոդաբանությունը, որի արդյունքում կստեղծվի ձեռնարկ ժեստերով խոսելու էթիկայի, շարահյուսության, ձևաբանության և ընդհանուր քերականության մասին: Այնուհետև կաշխատենք թարգմանիչների հետ և նրանց վերապատրաստելուց հետո կառաջարկենք մասնագետներ նաև հեռուստատեսություններին»,- ասում է Ֆրանս-հայկական զարգացման հիմնադրամի ծրագրերի համակարգող Նունե Բալյանը: