Ձմեռը չոր էր և տաք: Գարունը` խոնավ ու ցուրտ: Հայերն ուրախ չեն:

Շատերի տրամադրությունն ու առողջությունն արձագանքում են եղանակի փոփոխություններին:

Ըստ առողջապահության նախարարության դեղերի և բժշկական տեխնոլոգիաների փորձագիտական կենտրոնի տնօրեն Էմիլ Գաբրիելյանի`Հայաստան ներմուծվող 3700 տեսակի դեղամիջոցներից մոտ 10-12 տոկոսը կեղծվում է:

28-ամյա մի երիտասարդ (որի անունը չի հրապարակվել) Երևանից և 26-ամյա Աստղիկ Զաքարյանը Հրազդանից մահացել են A/H1N1 խոզի գրիպից, ընդ որում` Զաքարյանը վեց ամսական հղի էր:

Երեկ առողջապահության ոլորտի պատասխանատուները հաստատեցին, որ Հայաստանում գրանցվել է աշխարհում «խոզի գրիպ» անունով հայտնի H1N1 վիրուսի 3 դեպք: Այդուամենայնիվ, վերջնական եզրակացությունը պետք է տա Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության Լոնդոնում գտնվող ռեֆերենտ լաբորատորիան:

Վիրուսը կրողներից մեկը ազգությամբ պարսիկ է, որը Հայաստան էր ժամանել Ուկրաինայի Դնեպրոպետրովսկ քաղաքից: (Խոզի գրիպը վերջին մի քանի շաբաթների ընթացքում մեծ թափով տարածվել է Ուկրաինայում, որտեղ արդեն ավելի քան 90 մարդ է մահացել):

Խմբագրից կողմից` ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի և Միացյալ Նահանգների միջազգային զարգացման գործակալության IREX CMSPA ծրագրի օժանդակությամբ և համագործակցությամբ ներկայացված հոդվածները հայերեն տպվել են ութ էջանոց ներդիրում, որը 15000 օրինակով 8 թերթերի միջոցով տարածվել է Հայաստանում: Հույս ունենք առաջիկա ամիսներին պատրաստել մի քանի հատուկ թողարկում ևս, որոնք կտարածվեն նույն կերպ:

Սեղմեք այստեղ PDF տարբերակը տեսնելու համար:

Առողջությունը դարձնենք ուշադրության առարկա. պայմանների և մտահոգությունների ամփոփում

Առողջ ազգը բաղկացած է առողջ մարդկանցից:

Այժմ, երբ քայլեր են ձեռնարկվում ամրապնդելու Հայաստանը քաղաքականապես (ընտրություններ այս տարվա մայիսին և հաջորդ տարվա փետրվարին), տնտեսապես (երկնիշ տնտեսական աճ արդեն վեցերորդ տարին անընդմեջ) և սոցիալապես (դանդաղորեն, սակայն վստահորեն հայտնվող միջին խավով), հանրապետության հզորությունը և ապագայի հույսերը մեծապես առնչվում են նրա քաղաքացիների առողջությանը:

Անկախության 15 տարիների ընթացքում Հայաստանի առողջապահության համակարգում տեղի են ունեցել արմատական փոփոխություններ: Ու թեև բնակչության սոցիալապես անապահով մի ստվար հատվածի համար սեփականաշնորհված վճարովի բուժօգնության ծառայություններն առանձնապես մատչելի չեն, սակայն պետական ֆինանսավորում ունեցող շատ հաստատություններ այժմ առաջարկում են պայմաններ ու ծառայություններ, որոնք նախկինում հասու չէին հայկական բժշկությանը:

Այդուհանդերձ, թեև հիվանդությունների ու վնասվածքների բուժման նորագույն մեթոդները և նույնիսկ անպտղության վերացման արդյունավետ փորձը լիովին փոխել են բուժօգնության պատկերը, Հայաստանում, ընդհանուր առմամբ, ավանդաբար պատշաճ ուշադրություն չի դարձվում կանխարգելիչ բժշկությանը:

Մինչև աշխարհը չխավարի` ակնաբույժի չդիմելը, մոլորյալ թերահավատության պատճառով կարևոր պատվաստումներից խուսափելը, կրծքով կերակրելու անմիջական ու հեռահար առավելություններն անտեսելով` հարմար մանկական կերերին նախապատվություն տալը` այս ամենի հետևանքով, ի վերջո, տուժում է առողջությունը, երբ դրա պահպանումը մղվում է հետին պլան:

Սույն թողարկման հեղինակներն ու հովանավորները հույս են փայփայում բարձրացնելու հասարակության իրազեկվածությունը, ինչը կնպաստի ներկայացված նյութերի ընթերցողների առողջության բարելավմանը:

Այս հոդվածները հետաքննություններ չեն, ոչ էլ բացահայտումներ, թեև արծարծված որոշ թեմաներ արժանի են շատ ավելի հանգամանալից անդրադարձի: Սա ավելի շուտ ամփոփման փորձ է, որը կոչված է հիշեցնելու երկրի առջև ծառացած որոշ առողջապահական հիմնախնդիրների, ինչպես նաև նորահայտ մտահոգությունների մասին (օրինակ` շրջակա միջավայրի աղտոտմանն առնչվող հիվանդությունների), որոնցով պետք է զբաղվել այսօր, եթե չենք ուզում, որ դրանցից հանիրավի տառապեն ապագա սերունդները:

Նյութերը պատրաստել է «ԱրմենիաՆաուն», որը «Նոր ժամանակ» լրագրողների վերապատրաստման կենտրոն» հասարակական կազմակերպության ինտերնետային շաբաթաթերթն է: ՀԿ հովանավորն է Հայկական բարեգործական ընդհանուր միությունը (ՀԲԸՄ): Բովանդակության համար պատասխանատվություն է կրում միայն «ԱրմենիաՆաուն» (www.armenianow.com):

Մեկնաբանությունները կարող եք ուղարկել info@armenianow.com  հասցեով:

Ջոն Հյուզ
«Նոր ժամանակ» լրագրողների վերապատրաստման կենտրոն» ՀԿ նախագահ
«ԱրմենիաՆաու» ինտերնետային շաբաթաթերթի խմբագիր

Մարիաննա Գրիգորյան
Խմբագրի տեղակալ

Առողջապահության և բնապահպանության մասնագետները պնդում են, որ Հայաստանում շնչառական հիվանդությունների աճը պայմանավորված է բնության` օդը մաքրելու ունակության նվազմամբ, ինչը մարզերում իրականացվող անտառահատումների և քաղաքների կանաչ տարածքների ոչնչացման հետևանք է:

2001-2005 թվականներին շնչառական հիվանդություններից տառապող հիվանդների ընդհանուր թիվն աճել է 35 տոկոսով` 119550-ից հասնելով 161045-ի:

28-ամյա Վարդուհի Մնացականյանն այսօր արդեն դժվարանում է պատասխանել, թե ինչու էր խուսափում դիմել բժիշկներին, երբ վերարտադրողական ֆունկցիայի խանգարում ուներ:

«Հիվանդությունը կարողացան կանխարգելել վաղ փուլում, և ես պատրաստվում եմ շուտով մայր դառնալ: Միայն ափսոսում եմ կորցրած տարիներիս համար: Հիմա շրջապատիս բոլոր կանանց խորհուրդ եմ տալիս առանց վախենալու դիմել մասնագետներին»,- ասում է նա:

Պատվաստումների միջոցով կանխարգելվող հիվանդություններից երեխաների իմունացման լայնածաված ծրագիր Հայաստանում սկսել են իրականացնել 1960-ականներից: Սակայն այսօր էլ այն վեճի առարկա է ծնողների և բժիշկների միջև, ինչը ստիպում է ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ին և առողջապահության այլ ջատագովների մեծ ջանքեր գործադրել պատվաստումների ծրագիրն առաջ տանելու համար: Իսկ իմունացման ծրագիրը, փաստորեն, պետական գերակայություն է:

Առողջապահության ոլորտի բարեխիղճ պաշտոնյաները եռանդուն քարոզչություն են տանում հօգուտ հնարավոր մահացու հիվանդություններից պաշտպանող պատվաստումների: Նրանք նաև նշում են, որ պատվաստում չստացած երեխաների թերսնումն ավելի հավանական է:

Ըստ վիճակագրական տվյալների` տղամարդիկ վաստակում են կանանցից կրկնակի ավելի և շատ ավելի մեծ հնարավորություններ ունեն կյանքում, քան «թույլ սեռի» ներկայացուցիչները, սակայն առողջապահության մասնագետները պնդում են, որ երբ խոսքը վերաբերում է առողջությանը, Հայաստանը բնավ տղամարդու աշխարհ չէ:

Հայաստանի գլխավոր ուրոլոգի հավաստմամբ` չնայած տղամարդու առողջության մասին բազմաթիվ առասպելներին և «ուժեղ սեռ» որակմանը, տղամարդիկ անհամեմատ թույլ են կանանցից, ավելի վատ են հարմարվում, ավելի քիչ են ապրում, ավելի հաճախ են հիվանդանում, կրկնակի հաճախ են պատահարների զոհ դառնում և չորս անգամ ավելի շատ ինքնասպան լինում:

«Այ քեզ բան, ուրիշ ճամփա չկա՞»,- ասաց տաքսու վարորդը, երբ լրագրողներին հասցրեց Նիգավան տանող ճանապարհին, որը ձյունը փակել էր:

Իրոք չկար: Եվ փետրվարյան այդ առավոտ տաքսին պետք է կանգներ մայրուղու վրա, իսկ ուղևորները պետք է 50 րոպե քայլեին մինչև Նիգավան:

Հասանք առաջին տանը, ու տանտիրուհուց հարցրի բուժքրոջ տան տեղը: Հետո հարցրեցի, թե գյուղում տնային ծնունդներ լինո±ւմ են: