Readers' comments

Would you like to post a comment ? Be the first to share your thoughts.

Post a comment

Comments are welcomed and encouraged. However, comments not pertaining to the topic or containing slander or offensive language will be deleted. You have to be registered to be able leave your comment. Sign in or Register now for free.

Մեծացնել նկարը

Չափից ավելի շինարարությունն ու չափազանց կրճատված կանաչ տարածքները առաջ են բերում շնչառական պրոբլեմներ

2001-2005 թվականներին շնչառական հիվանդություններից տառապող հիվանդների ընդհանուր թիվն աճել է 35 տոկոսով` 119550-ից հասնելով 161045-ի:

Շրջակա միջավայրը սկսեց արագ փոփոխվել 1990-ականներից, երբ նախ էներգետիկ ճգնաժամի հետևանքով սկսվեցին համատարած ծառահատումները, իսկ այնուհետև` արդեն ճգնաժամից հետո, ծառահատումները շարունակվեցին նաև արտահանման նպատակով:

Այս ամենի հետևանքը եղավ կլիմայի կիսաանապատացումը, որն ավելի խորացավ ավտոմեքենաների արտանետումների աճի և Երևանում շինարարական բումի (այդ թվում` նաև կանաչ տարածքների հաշվին) պատճառով: Նման երևույթների դեմ են պայքարում «Հայաստան. Ծառատունկ» և այլ կազմակերպություններ:

2000 թվականին Երևանում մոտ 227000 գրանցված ավտոմեքենա կար: 2005-ին այդ թիվն աճել է 32 տոկոսով` հասնելով մոտ 300000-ի: Արտանետումները և կանաչ տարածքների կրճատումը պատասխանատու են Երևանի օդի աղտոտման 97 տոկոսի համար:

«Սոցիալ-էկոլոգիական ասոցիացիա» ՀԿ տվյալներով` Երևանում կանաչապատման աստիճանը 1986 թ. մոտ 32%-ից 2005-ին նվազել է մինչև 7,6%: Բնապահպանության նախարարության տվյալներով` անտառածածկ է Երևանի տարածքի ընդամենը 2%-ը:

Այս ամենի արդյունքը զգացվում է ամեն անգամ, երբ քամի է բարձրանում, ու նաև բժշկական հաստատություններում, ուր ավելի շատ մարդիկ են դիմում շնչառության հետ կապված բողոքներով:

«Վերջին տարիներին անհամեմատ ավելացել է մաշկային լուրջ խնդիրներով ինձ դիմող երիտասարդների թիվը,- ասում է 20 տարվա աշխատանքային փորձ ունեցող կոսմետոլոգ, բժիշկ Իզա Հարությունյանը: - Հավատացած եմ` դիմողների մի մեծ մասի խնդիրներն անմիջականորեն կապված են աղտոտված օդի հետ»:

Ըստ «Սոցիալ-էկոլոգիական ասոցիացիայի» տվյալների` Երևանում ծանր մետաղների պարունակությունն օդում գերազանցում է թույլատրելի մակարդակը 1,4-6,4 անգամ:

Բնապահպանության նախարարության մոնիթորինգի կենտրոնի տվյալներով` մայրաքաղաքից դուրս քիմիական որոշ տարրերի ու փոշու մակարդակը գերազանցում է սահմանված թույլատրելի նորմերը Ալավերդում, Քաջարանում, Արարատում, Գյումրում և Վանաձորում:

Ալավերդի քաղաքում, որտեղ գործում է պղնձաձուլական կոմբինատ, 2001-ին գրանցվել է շնչառական հիվանդություններով մինչև 14 տարեկան 679 երեխա, իսկ 2003-ին` 1239:

Երևանից 40 կմ հեռավորության վրա գտնվող Արարատ քաղաքի բնակիչները բողոքում են տեղի ցեմենտի գործարանի ու ոսկու ֆաբրիկայի փոշուց:

Արարատի ոսկու կորզման ֆաբրիկայի տվյալները ցույց են տալիս, որ արտանետումների մեջ կան այնպիսի թունավոր նյութեր, ինչպիսին են ցիանաջրածինը, ծծումբն ու ածխածնի օքսիդը, հանքաքարի փոշին ու քլորի գոլորշիները:

Իսկ մայրաքաղաքից հեռու` մոտ 350 կմ հեռավորության վրա գտնվող Քաջարան քաղաքի բնակիչներն էլ կատակում են` ասելով, թե իրենց քաղաքը տարբերվում է մյուսներից համատարած հազով: Վերջին տարիներին հատկապես շատացել են սրտանոթային և թոքերի հետ կապված ուռուցքային հիվանդությունների դեպքերը, որոնք, շատերի կարծիքով, ուղղակիորեն կապված են պղնձամոլիբդենային կոմբինատի արտանետումների հետ:

«Համեմատած մյուս քաղաքների հետ` մենք աշխատանք ունենք, բայց օդը սարսափելի վիճակում է: Կանանց, տղամարդկանց սեռական օրգանների հիվանդություններն էլ են շատացել, շատերն ուռուցք ունեն: Բայց արգելված է քաղաքում այդ թեմայով խոսելը, այլապես կկորցնես աշխատանքդ»,- ասում է 50-ամյա Կարինեն (որը չտվեց իր լրիվ անունը` վախենալով հետապնդումներից):

Քաղաքի գլխավոր բժիշկ Վարդան Ավագյանը հիվանդությունների մասին դատողություններ է անում` հիմնվելով քարտադարանների տվյալների վրա:

«Քաղաքը համարվում է որոշ հիվանդությունների էնդեմիկ օջախ, տարածված են վահանագեղձի, կանանց սեռական օրգանների, կրծքագեղձի հիվանդությունները: Սակայն ծնունդն ու մահը, կարելի է ասել, նորմայի սահմաններում են»,- ասում է Ավագյանը:

«Դեռևս խորհրդային տարիներից Քաջարանում սիլիկոզի, շնչառական օրգանների, արյան հետ կապված հիվանդությունների դեպքերն ամենից տարածվածն են եղել,- ասում է Ընդհանուր հիգիենայի և մասնագիտական հիվանդությունների գիտահետազոտական ինստիտուտի արդյունաբերական թունաբանության լաբորատորիայի ղեկավար Էմիլ Բաբայանը: - Սիլիկոզը «արդյունաբերական» հիվանդություն է, որն առաջանում է հանքանյութի փոշին շնչելուց: Շատ են նաև տղամարդկանց սեռական օրգանների հիվանդությունները, որոնք պայմանավորված են կապարի ու մոլիբդենի առկայությամբ»:

Բաբայանն ավելացնում է, որ նման ձեռնարկությունների գործունեության ընթացքում անջատվում են նաև կադմիում, երկաթ և արսեն (մկնդեղ), որոնք վտանգավոր են առողջության համար: Դրա վկայությունն են այն բոլոր դեպքերը, որոնց կարելի է ականատես լինել Քաջարանում: