Readers' comments

Would you like to post a comment ? Be the first to share your thoughts.

Post a comment

Comments are welcomed and encouraged. However, comments not pertaining to the topic or containing slander or offensive language will be deleted. You have to be registered to be able leave your comment. Sign in or Register now for free.

Մեծացնել նկարը

Անվճար զննումների միամսյակը մղել է «ուժեղ սեռին» ավելի ուշադիր լինել սեփական առողջության նկատմամբ

Հայաստանի գլխավոր ուրոլոգի հավաստմամբ` չնայած տղամարդու առողջության մասին բազմաթիվ առասպելներին և «ուժեղ սեռ» որակմանը, տղամարդիկ անհամեմատ թույլ են կանանցից, ավելի վատ են հարմարվում, ավելի քիչ են ապրում, ավելի հաճախ են հիվանդանում, կրկնակի հաճախ են պատահարների զոհ դառնում և չորս անգամ ավելի շատ ինքնասպան լինում:

Բժշկական ոլորտի ներկայացուցիչները համակարծիք են, որ տղամարդու ֆիզիոլոգիական թերարժեքությունն ավելի է խորանում, քանի որ, ընտանիքի հիմնական վաստակող լինելով, տղամարդն ավելի շատ է ենթարկվում սթրեսների և զանազան առողջական վտանգների:

Համաձայն Ազգային վիճակագրական ծառայության տվյալների, որոնք ամփոփված են «Կանայք և տղամարդիկ Հայաստանում-2005» տարեգրքում, տղամարդկանց կյանքի տևողությունը 6 տարով կարճ է, քան կանանցը (70` 76-ի դիմաց), նրանք բոլոր տարիքային խմբերում մահացության ավելի բարձր մակարդակ ունեն, քան կանայք (13248` 12431-ի դիմաց 100000 բնակչի հաշվով), տղամարդկանց հիվանդացության մակարդակն ավելի բարձր է ինչպես ամենածանր հիվանդությունների գծով, ներառյալ` ամենամեծ հիվանդացությամբ երկու հիվանդությունները` սրտանոթային ու քաղցկեղը, այնպես էլ այնպիսի հիվանդությունների գծով, ինչպիսին են տուբերկուլոզը, սեռավարակները և հոգեկան խանգարումները:

Որքան էլ զավեշտական է, ըստ տարեգրքում ներկայացված սուբյեկտիվ գնահատականների, տղամարդիկ ընդհանուր առմամբ ավելի լավատեսորեն են գնահատում իրենց առողջական վիճակը, քան կանայք. իրենց առողջությունը «շատ լավ» և «լավ» է գնահատում տղամարդկանց 70, իսկ կանանց ընդամենը 64%-ը: «Ոչ շատ լավ» կամ «վատ» իր առողջական վիճակը գնահատում է հայ տղամարդկանց ընդամենը 9,3%-ը:

Մի կողմից` տղամարդկանց առողջության մասին նման վիճակագրական տվյալները բացատրվում են այն հանգամանքով, որ տղամարդիկ այնքան էլ հաճախ չեն դիմում բժշկի: «Իհարկե, իր էությամբ տղամարդն անտեսում է շատ առողջական վտանգներ, սակայն շատ հայ տղամարդկանց շրջանում գոյություն ունի սխալ մտայնություն, որ եթե որևէ առողջական պրոբլեմ ունեն, բժշկի մոտ գնալն ամոթ է: «Ես տղամարդ եմ, կհաղթահարեմ» մտածելակերպի պատճառով շատ հաճախ տղամարդիկ բժշկի են դիմում հիվանդության վերջին փուլերում, ինչը դժվարացնում է բուժումը»,- ասում է Հայաստանի գլխավոր թոքաբան Անդրանիկ Ոսկանյանը:

Մյուս կողմից` երբ տղամարդիկ դիմում են բժշկի, վիճակագրությունը կրկին նրանց օգտին չէ, հատկապես երբ խոսքը վերաբերում է հոգեկան առողջությանը: 2004 թ. վիճակագրությունը ցույց է տալիս, որ հոգեկան խանգարումով առաջին անգամ ախտորոշված հիվանդների 72,4%-ը տղամարդիկ են, 27,6%-ը` կանայք:

Երևանի պետական բժշկական համալսարանի հոգեբուժության և բժշկական հոգեբանության ամբիոնի դոցենտ դասախոս, բժշկական գիտությունների թեկնածու Արմեն Մելիք-Փաշայանը նշում է, որ հիվանդացության մակարդակն այնպիսի խանգարումներով, ինչպիսին շիզոֆրենիան է, ամբողջ աշխարհում կայուն է` 0,9-2,0%, և հավասարապես տարածված տղամարդկանց և կանանց շրջանում:

Սակայն Մելիք-Փաշայանը նշում է, որ ախտորոշված հիվանդների զգալի տոկոսային տարբերությունը տղամարդկանց և կանանց միջև կարող է նաև այն հանգամանքի հետևանք լինել, որ տղամարդիկ ավելի հաճախ են պարտադիր զննումներ անցնում, ինչպես, օրինակ, զինակոչի ժամանակ:

Ծխախոտի ու ոգելից խմիչքների չափից ավելի օգտագործումը սովորական երևույթ է հայ տղամարդկանց շրջանում: Ըստ վերջին տվյալների` ծխում է հայ տղամարդկանց մոտ 65%-ը: Չափահաս տղամարդկանց մոտ 17%-ը խոստովանում է, որ խմիչք է օգտագործում կանոնավոր կերպով, իսկ մոտ 11%-ը` որ խմելու հետ կապված պրոբլեմ ունի: Մասնագետների հավաստմամբ` կախվածության նմանվող այս սովորույթները տղամարդկանց ավելի խոցելի են դարձնում թոքի քաղցկեղի և սրտի հիվանդությունների նկատմամբ: Վիճակագրությունը ցույց է տալիս, որ տղամարդիկ ինֆարկտից ավելի հաճախ են մահանում, քան կանայք:

Անձավաբուժության կենտրոնի տնօրեն Անդրանիկ Ոսկանյանն ասում է, որ ի տարբերություն կանանց, որոնց շրջանում ավելի տարածված է ասթման, տղամարդիկ ավելի շատ տառապում են բրոնխաթոքային հիվանդություններից:

Ըստ Ոսկանյանի` ծխելը բրոնխաթոքային հիվանդությունների առաջացման գործոններից մեկն է, հատկապես` առողջ տղամարդկանց շրջանում, սակայն առողջության վրա ազդող ավելի ուժեղ գործոն է սթրեսը, որն անդրադառնում է Հայաստանի ամբողջ տղամարդ բնակչության վրա (նույն վիճակն է նաև այլ զարգացող երկրներում):

Թեև տղամարդկանց սովորաբար մեղադրում են սեռավարակների ավելի բարձր ցուցանիշների համար, «Արմենիա» հանրապետական բժշկական կենտրոնի ուրոլոգիական կլինիկայի ղեկավար Արմեն Մուրադյանն ասում է, որ դրանում միայն տղամարդկանց ու միգրացիան մեղադրելը սխալ է:

«Վեներական հիվանդությունները կան ու կլինեն ցանկացած բաց հասարակությունում, որը չունի արհեստական սահմաններ, որ ապահովում են կրոնը, խիստ ավանդույթները և այլն,- ասում է նա: - Բոլոր երկրներում էլ միգրացիա կա, և պետք չէ Հայաստանում առկա վիճակը կապել միայն դրա հետ»:

Ըստ վիճակագրական տվյալների` գոնոռեայով հիվանդացության մակարդակը տղամարդկանց շրջանում զգալիորեն գերազանցում է կանանց ցուցանիշները բոլոր տարիքային խմբերում (74,7%` 25,3%-ի դիմաց): Սիֆիլիսով հիվանդների (40 տարեկանից բարձր) 63,6%-ը տղամարդիկ են, սակայն սիֆիլիսով հիվանդ տղամարդիկ կանանցից քիչ են 18-39 տարեկանների խմբում:

Վիճակագրության համաձայն` տղամարդիկ ավելի խոցելի են նաև ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի նկատմամբ:

Ըստ ՀՀ ՁԻԱՀ-ի կանխարգելման ազգային կենտրոնի տվյալների` Հայաստանում ապրում է 2800-3000 ՄԻԱՎ վարակակիր, սակայն այս ցուցանիշը պրոյեկցիա է և ըստ սեռերի բաժանված չէ:

1988-2006 թվականներին Հայաստանում գրանցվել է ՄԻԱՎ վարակակիր 429 քաղաքացի: Տղամարդիկ այդ ցուցակում երեք անգամ գերազանցում են կանանց:

Մուրադյանը նշում է, որ տղամարդկանց բնորոշ հիվանդությունների կանխարգելման գործում շատ մեծ է կնոջ դերը:

Ամեն տարի Հանրապետական բժշկական կենտրոնն անցկացնում է տղամարդկանց առողջության միամսյակ, որի ընթացքում մինչև 1000 տղամարդ անվճար բժշկական զննում է անցնում: Մուրադյանն ասում է, որ անցյալ տարի ստուգում անցած տղամարդկանց 75%-ը եկել էր կնոջ հորդորով:

«Տղամարդու առողջության բանալին կնոջ ձեռքին է: Ոչ միայն Հայաստանում, ամբողջ աշխարհում տղամարդիկ իրենց առողջության մասին ավելի քիչ են հոգում»,- ասում է Մուրադյանը:

Ըստ Մուրադյանի` պետական աջակցությունը հատկապես ողջունելի է տղամարդկանց առողջության պահպանմանը կոչված ծրագրերում: Նա մասնավորապես նշեց, որ այս տարի առողջապահության նախարարության նախաձեռնությամբ տղամարդկանց առողջության ամենամյա միամսյակում կընդգրկվեն նոր մարզեր:

«Կարծում եմ` դա ճիշտ մոտեցում է: Արվեստագետները, մարզիկները պետք է օրինակ ծառայեն մյուս տղամարդկանց համար` կարևորելով առողջությունն ու առողջ ապրելակերպը,- ասում է Մուրադյանը: - Եթե մեր այս ակցիան փրկի թեկուզ մեկ կյանք, ես այն հաջողված կհամարեմ»: