Ծննդի արարողություն. տնային ծնունդների թիվը կտրուկ նվազել է, սակայն երբեմն…

«Այ քեզ բան, ուրիշ ճամփա չկա՞»,- ասաց տաքսու վարորդը, երբ լրագրողներին հասցրեց Նիգավան տանող ճանապարհին, որը ձյունը փակել էր:

Իրոք չկար: Եվ փետրվարյան այդ առավոտ տաքսին պետք է կանգներ մայրուղու վրա, իսկ ուղևորները պետք է 50 րոպե քայլեին մինչև Նիգավան:

Հասանք առաջին տանը, ու տանտիրուհուց հարցրի բուժքրոջ տան տեղը: Հետո հարցրեցի, թե գյուղում տնային ծնունդներ լինո±ւմ են:

«Չէ, ի՞նչ եք ասում, ոչ մի ծնունդ, միայն` ծննդատանը»,- ասաց տանտիրուհին:

Հետո բուժքույր Ծովինարն ասաց, որ կինը անհանգստացած զանգել է իրեն ու զգուշացրել, թե մարդիկ են եկել ու հետաքրքրվում են տնային ծնունդներով:

«Տնային ծնունդը արգելված է, կինը դրա համար ճիշտը չասեց»,- ասաց բուժքույրը:

Ճիշտն այն է, որ նման ծնունդ Արագածոտնի մարզում գտնվող գյուղում եղել է հենց անցյալ ամիս, երբ տանը ծնվել է փոքրիկ Արման Պողոսյանը: 10 կիլոմետրի վրա գտնվող Ապարանի մոտակա ծննդատուն տանող ճանապարհը ձյունը փակել էր, և ցավերը բռնած կնոջը ճամփի կեսից հետ են բերել գյուղ:

Անցյալ տարի ութ ծնունդից երկուսը գյուղում է եղել: Նախորդ տասնամյակի համեմատությամբ, երբ գրեթե բոլոր ծնունդները տանն էին լինում, դա կտրուկ նվազում է:

Տնային ծնունդները նվազեցին մասնավորապես նաև 2005 թվականից Գեղարքունիքում իրականացվող «Բժիշկներ առանց սահմանի» բելգիական կազմակերպության առաջին բուժօգնության ծրագրի շնորհիվ: Ծրագրի բժիշկ Տիգրան Վարդերեսյանն ասում է, որ Վարդենիսում, որը ժամանակին Հայաստանում տնային ծնունդների թվով առաջինն էր, այժմ դրանք 10%-ից ավելի չեն: Իսկ մինչև վերջերս երեխաների մոտ 50%-ն այստեղ տանն էր ծնվում:

«Միայն փողի հարց չէր, մտածելակերպ էր,- ասում է Վարդերեսյանը: - Աշխատանք տարվեց, որ հիվանդանոցում լինեն ծնունդները: Նաև բուժքույրերին բացատրվեց, որ ծնունդներ չընդունեն: Հիմա միայն շտապ ծնունդներն են տանը ընդունում»:

Հետզհետե փոխվեց իրավիճակը, մարդկանց վիճակը մի քիչ բարելավվել է, վերջին երկու տարին ավելի հաճախ են ձմռանը ճանապարհը բացում, ու սկսեցին ծննդկանին ծննդատուն տանել:

Բայց հունվարի 5-ին, երբ Արմանը դարձավ Նիգավանի 726-րդ բնակիչը…

«Քրիստինեին հետ էին բերել տուն: Գնացի, տեսա` գոռում էր ցավերից` «Մամա, մեռա», ու տենց ազատեցի»,- ասում է բուժքույր Ծովինարը:

«Ճիշտը որ ասեմ` ի վիճակի չէինք հիվանդանոց գնալու, բախտներս բերեց, որ բուքը փակեց ճամփեն»,- ասում է 27-ամյա Քրիստինեն` Արմանի մայրը:

Ի վիճակի չէին ֆինանսապես: Եթե գնային, ամենաքիչը 200 դոլար կծախսվեր, որտեղի±ց այդքան գումար: Իրականում հույս ունեին, որ Արմանի ծնունդը, որը նրանց երրորդ երեխան է, զգալի ֆինանսական օգնություն կլինի ընտանիքի համար, քանի որ Հայաստանի Հանրապետությունը 200 հազար դրամ է վճարում երրորդ երեխա ունեցող ընտանիքներին:

Իսկ հիմա Ծովինարին 10 հազար մաղարիչով պրծան: Սկեսուրի 16 հազար դրամ թոշակից տվեցին: Վեց հոգիանոց ընտանիքի ապրուստը մի կովն է ու մի քանի ոչխար: Անասնակերի համար վերցրած 60 հազար դրամ պարտքը դեռ չեն տվել:

Երկրորդ զավակը` 8-ամյա Հռիփսիմեն, նույնպես գյուղում է ծնվել, փետրվարի 2-ին, էլի բուք էր. «Ու իմ սրտով էղավ էդ բուքը»,- ասում է Քրիստինեն. էլի ծախսերից ազատվեցին:

Առողջապահության մասնագետները, միջազգային կազմակերպությունների հետ համագործակցելով, փորձում են կրթել գյուղացիներին` բացատրելով, թե հիվանդանոցում ծննդաբերելը առողջության համար ապահով է: Այդուհանդերձ, երբեմն բնությունը միջամտում է այդ կրթությանը:

Փետրվարյան այս օրը արևը մայր էր մտնում, սկսվել էր սառնամանիք, և հետդարձը ոտքով անտանելի էր:

Մայրուղուն չհասած` դիմացից եկող երկու տղամարդիկ հարցրին` ի՞նչ գործով էիք եկել: Ասացի` տնային ծնունդների:

Նրանցից մեկը Քրիստինեի ամուսինն է` Գվիդոնը: Հասել էր Երևան, սոցապ նախարարություն, մերժել էին ձևակերպել երեխայի նպաստը. «Ասին` երեխան ծնվելուց առաջ պիտի գրանցեինք, հիմա, ասին` զրկվեցիք նպաստից»:

Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության պաշտոնյան, որը չցանկացավ անունը հրապարակել, հաստատեց, որ առանց նախապես գրանցման սոցիալական ծառայությունում երրորդ երեխայի գումարը չի հատկացվում: Նա ավելացրեց, որ իրոք անարդար կարգ է, երբ կարիքավոր մարդիկ սպասում են այդ նպաստին և ինչ-որ թղթերի պատճառով զրկվում են դրանից:

«Մեզ զրկել են նպաստից,- ասում է Գվիդոնը: - Այ, սենց երկիր ա, ախպեր ջան»:

ԱրմենիաՆաուի էջերում