Readers' comments

Would you like to post a comment ? Be the first to share your thoughts.

Post a comment

Comments are welcomed and encouraged. However, comments not pertaining to the topic or containing slander or offensive language will be deleted. You have to be registered to be able leave your comment. Sign in or Register now for free.

Մեծացնել նկարը

Ադրբեջանի նախագահն արժանացավ Ամերիկայի նախագահի ջերմ ընդունելությանը

Մեծացնել նկարը

Իրանի նախագահն ասում է, որ իր երկիրը «թքած ունի» ՄԱԿ-ի պատժամիջոցների վրա

Դա կարող է փոխվել:

Բոլորի համար աննկատ փոքր երկիրը կարող է տեղ գրավել քարտեզի վրա ոչ թե որևէ աղետի, Հռոմի պապի այցելության կամ հեղաշրջման փորձի պատճառով, այլ եթե Թեհրանին ուղղված Վաշինգտոնի նշանակետը ներառի նաև հարևան երկրները:

Գտեք Սև ծովը և գնացեք արևելք կամ` Կասմից ծովը և գնացեք արևմուտք: Եթե ձեր քարտեզը գրպանի քարտեզից մեծ է, ապա պետք է գտնեք այդ եղունգաչափ հանրապետությունը, որն աշխարհին առաջարկելու գործնականում ոչինչ չունի, սակայն կորցնելու շատ բան ունի, եթե միջուկային անհեթեթությունը վիճակն ավելի տարօրինակ դարձնի` ընդլայնելով Մղձավանջի Էլոհիմի [Աստծո հրեական անունը] փողոցի տարածքը:

Հայաստանը նույնքան մոտ է բիբլիական Արարատին, որտեղ հանգրվանեց Նոյը, որքան Ջորջ Բուշի «Չարիքի առանցք» հայտարարած Իրանին: Այս աշխարհագրական հարևանությունը մետաֆորիկ հնչողություն է ձեռք բերում Ամերիկայի փրկչի հավակնություններով համակված հակաչարիքագործի և Իրանի սեփական «ալլահագարխ» նախագահ Մահմուդ Ահմադինեջադի միջև ուժգնացող լեզվակռվի պարագայում:

Հայաստանը երկու տիրոջ ծառա է` պարտավորված USAID-ի (Միացյալ Նահանգների միջազգային զարգացման գործակալություն) ու Ռուսաստանի գրեթե նույն քանակի միլիարդներով: Այն նաև պարտք է Իրանին` նրա բարիդրացիական քաղաքականության համար, որը հնարավորություն տվեց Հայաստանին գոյատևելու, երբ մյուսները ձգտում էին խեղդել նրան տնտեսապես:

Ժողովրդավարության հարցերում հետևողական առաջընթաց ապահովելու փոխարեն բախտախնդրությամբ զբաղվող ղեկավարություն ունեցող Հայաստանը, այդուհանդերձ, կարող է արժանանալ Ազատ աշխարհի առաջնորդի համակրանքին, եթե ՋԲ-ն հանկարծ որոշի քշել իր պատերազմի սայլը դեպի Արևելք, որտեղ լասսոյով արձաններ կտապալեն` ի հեճուկս որևէ շան որդու պատժելու ցանկությամբ համակված տեխասցու, որը զանգվածային մոլագարության զենքի լավ գիտակ է:

Թե դեպի ուր կքշի իր սայլը Հայաստանը, կարող է զարմանալիորեն վճռորոշ, գուցե կանխատեսելի և, այդուհանդերձ, չափազանց հետաքրքիր լինել համաշխարհային խելահեղության այս ամբողջ ծրագրում, որը սեպտեմբերի 11-ի պատճառով օգնության կոչից վերածվել է բանական լինելու աղերսի:

Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանը գտնվում է Թեհրանից 487 և Բաղդադից 479 մղոն հեռավորության վրա: Հայերը մոտ են Ամերիկյան ուղուն USAID-ի շնորհիվ, սակայն հոգով ավելի մոտ են ռուսներին, ինչը բացատրվում է հետևյալ մտածելակերպով. Ամերիկա, մեզ չի հետաքրքրում քո քաղաքականությունը, բայց դուր են գալիս քո դոլարները: Ռուսներին այստեղ նախընտրում են, չնայած յանկիները սատարել են երկրին, իսկ ռուսները կլպել են այն:

(Մինչ ԱՄՆ-ը տարեկան մոտ 90 միլիոն դոլար է հատկացրել Հայաստանին, Ռուսաստանը, ոչ մի ռուբլի «միջազգային օգնություն» ցույց չտալով, «պարտքի դիմաց գույք» է պահանջել, ինչի արդյունքում Հայաստանի էներգետիկ համակարգի գրեթե 70 տոկոսը դարձել է Ռուսաստանի սեփականություն, այդ թվում` կառուցվող Իրան-Հայաստան գազամուղի կառավարման 25 տարվա իրավունքը: Այդուհանդերձ, պատճառներով, որոնք կարող են լինել նույնքան պարզ, որքան հասկանալի լեզուն` ռուսերենը, և ընդհանուր մայրացամաքը, Հայաստանը հակված է նախապատվությունը տալու հյուսիսային հարևանին և ոչ թե արևմտյան փրկչին` տնտեսական հավասար պայմանների դեպքում:)

Կարելի է ենթադրել, որ Իրանին ցամաքով, իսկ Ամերիկային պարտավորություններով կապված Հայաստանից Քեռի Սեմը կարող է պահանջել վերադարձնել պարտքը, երբ «Սքադ» հրթիռները հարավում լուսավորեն հորիզոնը: Թերևս դա քիչ հավանական է: Բացի օդային տարածքից (որը Հայաստանը տրամադրել էր ԱՄՆ-ին Իրաքի վրա հարձակումներ գործելու համար), Հայաստանն առանձնապես առաջարկելու բան չունի: Նրա ռազմավարական անպիտանությունը, զարմանալիորեն, իր մեջ ապահովության պաշար ունի: (Մի առիթով ես հարցրի Պետքարտուղարության մի պաշտոնյայի, թե ինչ է Ամերիկան ստանում Հայաստանին ցույց տված օգնության դիմաց: Գլխացավանք` պատասխանեց նա:)

Հայաստանը ոչ նավթ ունի, ոչ ծով: Այն արժեք չունի ոչ մեկի համար, բացի նրա աննավթ ու անծով հոգու նվիրյալներից: Ու ոչ էլ սպառնալիք է որևէ մեկին: Եվ մի դարաշրջանում, երբ միջուկային ներուժը մի ստերոիդ է, որ թույլիկներին դարձնում է համաշխարհային սպառնալիք, չվաստակած մխիթարանքը, միևնույն է, մխիթարանք է:

Խելամիտ է ենթադրել, որ եթե Իրանի Թեոկրատն ու Ամերիկայի Ընտրյալը շարունակեն շարժվել նվազագույն դիմադրության ճանապարհով, ապա ԱՄՆ-ը աջակցության համար կդիմի Թուրքիային` մերձավորարևելյան բեմում իր հերթական աբսուրդի թատրոնը ներկայացնելու համար: Սակայն դա կարճատես ենթադրություն է:

Ամերիկյան օդային ռազմակայանների առկայությունը Թուրքիայում հարմար բան է, և այդ մահմեդական երկրում կրոնը չի խառնվում պետության կառավարմանը: Սակայն Թուրքիան իր սպառած նավթի 22 տոկոսը ստանում է Իրանից: Ոչ Քրիստոսը, ոչ էլ Մուհամմեդը չեն կարող ժխտել, որ 21-րդ դարի աշխարհա-աստվածա-քաղաքականության մեջ նավթն ավելի ծանր է, քան արյունը կամ հավատքը: Բացի այդ, Թուրքիային ուշադիր զննում են` Եվրամիության չափանիշներին համապատասխանության տեսանկյունից, իսկ այդ կառույցը տարօրինակ նախապաշարումներ ունի ամեն ինչ ավերող տավարի գլուխների նկատմամբ:

Ադրբեջանն ավելի երկար սահման ունի Իրանի հետ, քան Հայաստանը: Բացի այդ, Իրանում ավելի շատ ադրբեջանցի է ապրում (մոտ 15 միլիոն), քան հայ կա ամբողջ աշխարհում: Ամերիկացիների հետ սեփական ազգակիցների ոչնչացումը վատ է անդրադառնում իմիջի վրա, նույնիսկ եթե այդ իմիջը, այս դեպքում` Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի, փայլեցնում են Վաշինգտոնի այն նույն ախպեր տղերքը, որոնք դեռ վերջերս վայրահաչում էին, թե Ալիևը տիրացել է նախագահական աթոռին ընտրակեղծիքների շնորհիվ:

Այնպես որ, եթե ձեր արժույթի վրա (բառիս բոլոր իմաստներով) գրված է «Հավատում ենք Աստծուն», ո՞ւմ կդիմեիք օգնության համար մի տարածաշրջանում, որն ավելի անբարյացակամ է դառնում ամեն սպանված իրաքցու և Ազատ աշխարհի առաջնորդի ամեն սպառնալիքի հետ, որի Չարիքի առանցքի գլխավորին «ծխախեղդ անելով բնից հանելու» անկատար խոստումը մի ակնթարթում հօդս ցնդեց:

Մտնել Հայաստան` մի քանի պոտենցիալ դաշնակիցներից մեկը, որը կորցնելու ոչինչ չունի, քրիստոնյա երկիր է, քիչ թե շատ ժողովրդավար, և ի դեմս Ամերիկայի հայկական համագումարի Վաշինգտոնում ունի ամենաուժեղ լոբբիներից մեկը: Կորցնելու բան չունի, այսինքն` չհաշված խիստ անհրաժեշտ գազամուղը, կախվածությունը Ռուսաստանից (որտեղ ապրում է ամենամեծ հայկական սփյուռքը, և որը դեմ է Իրանի դեմ ամերիկյան ագրեսիային), և գերագույն թշնամիներ Ադրբեջանի ու Թուրքիայի կրքերը բորբոքելու հնարավորությունը (կարծես հնարավոր է դրանք ավելի բորբոքել)` համբուրելով ամերիկացիների քամակը:

Հայաստանին, որը եվրոպական մի վերլուծական կենտրոն անվանել է «հյուսիսային Մերձավոր Արևելք», կարող է հատկացվել մի դեր, որին այն ոչ ձգտում է, ոչ էլ ի վիճակի է հրաժարվել: Իսկ գուցեև ոչ…

Չնայած դավանանքի տարբերությանը, Հայաստանը բարեկամական ու շահավետ հարաբերություններ է պահպանում իր հարավային հարևանի` Իրանի հետ, որտեղ ապրում է 80-100 հազար հայ: Արևելքից (Ադրբեջանից) ու արևմուտքից (Թուրքիայից) փակված սահմանների պարագայում Իրանը կենսական նշանակություն ունեցող տնտեսական ելք է ծովազուրկ Հայաստանի համար:

Հայաստանը նույնպիսի բարիդրացիական հարաբերություններ է պահպանում նաև հյուսիսային հարևանի` Վրաստանի հետ, որի սևծովյան նավահանգիստները Հայաստանի համար ելք են ապահովում դեպի Եվրոպա: Վերջին շրջանում հայկական պատմական ճարտարապետական հուշարձաններն ու եկեղեցիները «վրացականացնելու» Միխայիլ Սաակաշվիլու վարչակազմի փորձերն առաջ էին բերել մոտ 250 հազար վիրահայերի զայրույթը, հատկապես` մեծ մասամբ հայաբնակ Ջավախքում: Հայերին նաև չի ուրախացնում նոր երկաթուղի կառուցելու ծրագիրը, որը կկապի Թուրքիան, Վրաստանն ու Ադրբեջանը` շրջանցելով Հայաստանը: Եվ դա այն դեպքում, որ Հայաստանն արդեն աշխարհաքաղաքական պատիժ էր ստացել, երբ դուրս էր թողնվել Բաքու-Ջեյհան նավթամուղի ծրագրից:

Մինչ Հայաստանը շարունակում է ծծել Ռուսաստանի կուրծքը, Վրաստանը ոչ թե պարզապես կտրել է իրեն այդ կրծքից, այլև փաստորեն առճակատման հարաբերություններ է ընտրել Ռուսաստանի հետ` տապալելով նախկին խորհրդային արտգործնախարար Էդուարդ Շևարդնաձեին` Կովկասյան աղվեսին և փոխարինելով նրան Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտ, անգլերենին ազատ տիրապետող վարդազօծ Սաակաշվիլիով: Այս ձմռանը կրկնակի թանկացնելով գազի սակագները` Ռուսաստանը զիջումներ արեց Հայաստանին (որոնք, ոմանց կարծիքով, իրականում ավելի թանկ նստեցին հանրապետության վրա), սակայն ոչ Ստալինի հայրենիք Վրաստանին, իսկ վերջերս նաև արգելեց վրացական արտահանման կարևորագույն ապրանքի` գինու ներմուծումը Ռուսաստան:

Անցյալ տարի Վրաստանը դուրս շպրտեց ռուսներին Բաթումի ու Ախալքալաքի ռազմակայաններից: Եվ եթե Երևանի փողոցներում ռուսերեն ցուցանակներն ավելի շատ են, քան անգլերենները, Թբիլիսիում ԽՍՀՄ պաշտոնական լեզվով խոսելիս արժանանում ես ընդգծված «նյետ»-ի:

ԱՄՆ հնարավոր իրանյան կամպանիայում Կանաչ գոտու դեր ստանձնելով` արևմտամետ Վրաստանը հաջողությամբ կեռիկից կհանի Հայաստանին, ի բարեբախտություն վերջինիս, քանի որ և’ Վրաստանը, և’ Իրանը գրեթե բոլոր առումներով (բացի նավթից) շատ ավելի կարևոր են Հայաստանի, քան ԱՄՆ համար:

2002-2004 թվականներին ԱՄՆ-ը 64 միլիոն դոլար է ծախսել Վրաստանի զորքերը ՆԱՏՕ-ի չափանիշներին համապատասխան «վերապատրաստելու ու վերազինելու» համար: Անցյալ տարի ծրագիրը իրականացվել է կրկին` նույն ֆինանսավորմամբ: Անցյալ տարվա վերջի դրությամբ, ենթադրվում էր, որ Վրաստանը բարձրացրել էր (ԱՄՆ ֆինանսավորմամբ) մոտ 25 հազար պահեստայինների ու զորակոչիկների մարտունակությունը: Հայտարարվում էր, որ վերապատրաստումը նպատակ է հետապնդում լուծելու Հարավային Օսիայի խնդիրը: Այդ վերապատրաստումը ժամանակային առումով նաև համընկնում է (ըստ «Նյույորքեր» ամսագրի) Իրանում գործողություններ ծավալելու ամերիկյան ծրագրի ծավալմանը…

Միանգամայն հնարավոր է, և կարելի է հուսալ, որ, ի վերջո, Իրանում կեղտոտ աշխատանքը կկատարի ՄԱԿ-ը: Եվ, ամենայն հավանականությամբ, դա կարվի պատժամիջոցներ կիրառելով, որոնք, վերջին հաշվով, եթե ոչ միանգամից, կվնասեն Հայաստանին: Կլինի՞ արդյոք որևէ փոխհատուցում: Գուցե այդ դեպքում կիմանանք, թե ով է Հայաստանի բարեկամը, և ով է պարզապես օգտագործում նրան:

Այսօր պաշտոնյաներն ու քաղաքագետները ամենաշատ օգտագործում են «չեզոքություն» բառը` գնահատելով Հայաստանի դերը ԱՄՆ-Իրան վեճում: Ոչ պաշտոնական զրույցներում և շարքային մարդկանց կողմից հաճախ օգտագործվում է մի հայերեն բառ:

Չնայած տվյալ դեպքում բառախաղն անսպասելիորեն համապատասխանում է իմ անձնական կարծիքին` պատճառելով գլխապտույտ առաջացնող հաճույք, ես երդվում եմ, որ այն, ինչ պետք է ասեմ, կատարյալ ճշմարտություն է.

Հայերենում [արևմտահայերենում] «ապուշ» բառը [«աբուշ»] շատ նման է ԱՄՆ նախագահի անվանը:

Հուսանք, որ սա կմնա խոսքերի պատերազմ: