Հայաստանում գործող 250 փոքր, միջին և խոշոր ձկնաբուծական տնտեսությունները հայտնել են, որ մտադիր են դուրս գալ արտաքին շուկա: Սակայն ըստ Ձկնաբույծների միության նախագահի`նրանք խնդիրներ ունեն և դրանք լուծելու համար պետության աջակցության կարիքն ունեն:

Ձկնաբույծների միության նախագահ Արկադի Գևորգյանի խոսքով`այս պահին երկրում արտադրվում է տարեկան 3000-3500 տ ձուկ, հիմնականում` թառափ և իշխան: Սակայն, նրա խոսքով` ձկնաբուծական տնտեսությունների ներուժը շատ ավելի մեծ է. կարող են տարեկան 150-300 հազար տոննա ձուկ բուծել և ապահովել 1,5-2 մլրդ դրամ շրջանառություն: «Սակայն խնդիրը շուկաներն են, որոնց մենք չենք տիրապետում»,- ընդունում է նա:

Միության նախագահը նշում է, որ արտահանման հետ կապված խնդիրները ներկայացրել են կառավարություն: Ոլորտը պետական հոգածության կարիք ունի: 1,5-2 մլրդ դրամ շրջանառության դեպքում 400 մլն դրամ մուտք կգործի պետական բյուջե:

«Որպեսզի սրանք որպես դատարկ խոսքեր չհնչեն, ասեմ, որ 1 խմ-ից կարողանում ենք 10 կգ ձուկ ապահովել, իսկ եթե ավելի արդիական տեխնոլոգիաներ ներդնենք, մեր հնարավորությունները կհասնեն մինչև 80 կգ-ի»,- ասում է Գևորգյանը:

Լեռնային երկիր լինելով հանդերձ` Հայաստանում պայմանները նպաստավոր են ձկնաբուծության զարգացման համար: Ձկնային տնտեսությունները հիմնականում գտնվում են Արարատյան դաշտավայրում, որը հարուստ է խմելու ջրի որակին հավասարազոր բարձրորակ արտեզյան ջրով:

Խորհրդային տարիներին Հայաստանում միայն կարպ էին բուծում, իսկ ավելի ուշ սկսեցին նաև իշխան բուծել: Տարեկան արտադրվում էր գրեթե 8000 տ կարպ և 400 տ իշխան: Խորհրդային Միության փլուզումից հետո կարպային տնտեսությունները վերացան: Դրանց փոխարինեցին այն ձկնաբուծական տնտեսությունները, որոնք հիմնականում միայն իշխան էին աճեցնում:

1996 թ. ձկնաբուծական տնտեսությունները տարեկան արտադրում էին 15-20 տոննա իշխան, մինչև 2000 թ.`1500-1800 տոննա: 1998 թ. Հայաստան է ներմուծվում թառափ ձկնատեսակը, և սկսվում է թառափի արտադրությունը:

«Մենք պետք է կարողանանք արդիական տեխնոլոգիաներ ներդնել, որը մեզ հնարավորություն կտա տեղում արտադրելու այն արտադրանքը, որն այսօր ներմուծում ենք, ու դեռ ավելին`մենք պետք է արտահանենք: Թառափը հենց այդ ձուկն է, իշխանն էլ: Այս երկու ձկների պահանջարկը շատ մեծ է դրսում»,- ասում է Գևորգյանը:

Այդուհանդերձ, արտադրվող երկու ձկնատեսակների հիմնական մասը սպառվում է ներքին շուկայում: Մինչև 2008 թ. արտադրված ձկնատեսակների գրեթե 5-7 տոկոսը արտահանվում էր հիմնականում Ռուսաստան: Սակայն 2009 թ. Ռուսաստանը և Ուկրաինան դադարեցրին հայկական ձկնատեսակների ներմուծումը` խոզի գրիպի համաճարակի և տնտեսական ճգնաժամի պատճառով:

Ըստ միության նախագահի` անցյալ տարվա դեկտեմբերից վերականգնվել է արտահանումը Ռուսաստան: Այս ամիս արդեն 3 խմբաքանակ է արտահանվել դեպի ՌԴ, յուրաքանչյուրը` 2 տ ծավալով: Մեկ անգամ էլ նույնքան արտահանվել է Վրաստան: Հիմնականում արտահանվում են դեղին իշխանն ու կարմրախայտը. 1 կգ իշխանը`1600 դրամով (4 դոլար), 1 կգ կարմրախայտը`2500 դրամով (6 դոլար):

Այնուհանդերձ, Հայաստանի ձկնաբույծները հայկական ձուկը Եվրոպա ու ԱՄՆ արտահանելու ցանկություն ունեն: Սակայն եվրոպական շուկա մուտք գործելու համար Հայաստանը պետք է համապատասխանի սննդի անվտանգության եվրոպական չափորոշիչներին:

«Իսկ դրանք բավական խիստ են: Մեր երկիրը պարզապես չի կարող համապատասխանել այդ չափորոշիչներին, որովհետև մենք տեխնիկական հագեցվածությամբ արդիական լաբորատորիաներ չունենք»,- ասում է Գևորգյանը:

Գևորգյանի խոսքով`հայկական ձկնատեսակների պահանջարկ կա և´ ԱՄՆ-ում, և´ Կանադայում: Սակայն օվկիանոսից այն կողմ հայկական ձկնատեսակները հնարավոր է արտահանել միայն ապխտած, մարինացված, պահածոյացված վիճակում:

Ձկնաբույծների միության տնօրեն Արթուր Աթոյանն էլ նշում է, որ երկրի բանկերը պետք է մեղմ վարկային քաղաքականություն վարեն, որը հնարավորություն կտա արտադրողներին, ի թիվս որոնց նաև` ձկնաբույծներին, վարկեր վերցնել:

Ըստ Աթոյանի` նման վարկերի բացակայության պայմաններում փոքր ու միջին տնտեսությունները ուղղակի գոյատևում են, իսկ խոշորներն էլ համապատասխան ներդրումների բացակայության դեպքում կկանգնեն կրախի առաջ: