ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպանն ահազանգում է, որ «Մարդու օրգանների և հյուսվածքների փոխպատվաստման մասին» օրենքում առկա երկու դրույթներ հակասական են և «կամայական մեկնաբանման, կիրառման և չարաշահման» պայմաններ են ստեղծում:

Երեքշաբթի օմբուդսմանը դիմել է Սահմանադրական դատարան` վիճարկելու փոխպատվաստման մասին օրենքի 2009 թ. ապրիլին ընդունված փոփոխությունների` Սահմանադրության համապատասխանության հարցը:

Փոփոխություններով սահմանվում է, որ փոխպատվաստման նպատակով դիակից օրգաններ և հյուսվածքներ չեն կարող վերցվել միայն այն դեպքում, երբ տվյալ անձն իր կենդանության օրոք հրաժարվել է մահից հետո հանդես գալ որպես դոնոր:

Ինչպես պարզաբանում է ԱԺ առողջապահության, մայրության և մանկության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Արա Բաբլոյանը, «եթե մարդը չի հայտնել իր անհամաձայնությունը, նշանակում է` նա համաձայն է դոնոր լինելու, և նրա օրգանները կարող են անարգել օգտագործվել»:

«Ովքեր չեն հրաժարվել դոնոր լինելուց, մենք նրանց ճանաչում ենք որպես դոնոր։ Այս ուղին է ընտրել եվրոպական երկրների շուրջ 60 տոկոսը»,- ասում է Բաբլոյանը:

Հենց այս դրույթին է դեմ օմբուդսմանը` համարելով այն հակասահմանադրական.

«Մարդն ինքն է որոշում և տնօրինում իր մարմնի ճակատագիրը, այդ թվում` որոշում վերջինիս ճակատագիրը մահից հետո: Մինչդեռ վիճարկվող դրույթը սահմանում է, որ մարդն իր մահից հետո հանդիսանում է դիակային դոնոր, եթե իր կենդանության օրոք չհրաժարվի որպես այդպիսին հանդես գալուց, a priori մահից հետո նրա մարմնի ճակատագիրն արդեն իսկ որոշված է»,- գրված է ՍԴ ներկայացված դիմումում:

Անկախ իրավաբան Արա Միքայելյանը վստահ է, որ օրենքի «դեմ չես, ապա կողմ ես» տրամաբանությունը դաշտ է ստեղծում բազմաթիվ չարաշահումների համար:

«Կարող է մարդն ավտովթարի ենթարկվել, բայց չմահանալ, հնարավոր լինի փրկել, սակայն այս դրույթի առկայությունը հաշվի առնելով` նրանք կարող են չփրկել տվյալ մարդուն, որպեսզի հետագայում օրգանները թանկ գնով վաճառեն` առանց հարազատների համաձայնությանը սպասելու»,- «ԱրմենիաՆաուին» ասում է իրավաբան Արա Միքայելյանը:

Սակայն Արա Բաբլոյանը վստահեցնում է, որ այս հարցն օրենքը կանոնակարգում է, և «հայաստանյան բժշկական կենտրոնները չարաշահումներ առ այսօր չեն արձանագրել»։

«Հայաստանում օրենքը շատ խիստ ամրագրում է, որ օրգանը պատվաստվում է միայն անհատույց պայմաններում, այսինքն`օրգանը առքուվաճառքի առարկա չէ»,- ասում է Բաբլոյանը:

Մինչդեռ իրավաբան Միքայելյանը հակադարձում է, որ «Հայաստանում այսօր էլ կատարվում են չարաշահումներ, իսկ օրենքի նման փոփոխությամբ դրանք միայն շատանալու են»:

Ըստ առողջապահության նախարարության տվյալների`Հայաստանում տարեկան շուրջ հազար փոխպատվաստման վիրահատություններ են կատարվում և արժեն մոտ 15 հազար եվրո, սակայն դոնորը տրվում է անվճար:

Պատգամավոր Բաբլոյանը շեշտում է, որ հնարավոր էր կիրառել եվրոպական երկրների փորձը, երբ վարորդական իրավունքի մեջ նշվում է անձի` դոնոր դառնալու համաձայնությունը:

«Սակայն մեր հասարակությունը դեռ պատրաստ չէ դրան, ասում են` դուք ինձ վարորդական իրավո՞ւնք եք տալիս, թե՞ մեռելի թուղթ»,- ասում է Բաբլոյանը: