Զիվորական անթերի կարգուկանոն է տիրում 36-ամյա Հասմիկ Մկրտչյանի խոհանոցում` վայր ամեն ինչի համար, որտեղ ամեն ինչ իր տեղում է:

Թափանցիկ թասերում բրինձն է, բլղուրը (խաշած, աղացած ձավար), մածունը, քուֆթան: Նա անցնում է գործի:

Հասմիկը եփելու է կոլոլակով թանապուր: Այս կերակուրը պատրաստում են բրնձով, թանապուրով և քուֆթայի կոլոլակներով:

Առաջին գործողությունը բրինձը խաշելն է:

«Վերցնում ենք մեկ թեյի բաժակ երկար բրինձ և խաշում 0,5 լ ջրով: Պետք է թողնել գազօջախին եփի այնքան, մինչև կաթսայի մեջ քիչ ջուր մնա,- բացատրում է Հասմիկը: - Ու մինչև բրինձը կեփի, պատրաստում ենք քուֆթայով կոլոլակները»:

Նա նախապես թրջել է թասի մեջ լցրած 200 գ բլղուրը: Այնուհետև Հասմիկն այդ զանգվածին է ավելացնում 200 գ քուֆթայի միսը և սկսում ձեռքերով շաղախել:

«Պետք է ձեռքերով «խոսել» մսի ու բլղուրի հետ, այնքան, մինչև կդառնա համասեռ զանգված: Պետք է զգալ` ինչպես են միսն ու բլղուրը ձուլվում իրար, դա շատ կարևոր է»,- ասում է նա:

Մի քանի րոպեից սկուտեղը լցվում է փոքրիկ, համաչափ կոլոլակներով: 200 գ քուֆթայի ու բլղուրի խճողակից ստացվում է 20 կոլոլիկ:

Հասմիկն անցնում է կոլոլակով թանապուրի պատրաստման հաջորդ քայլին և 100 գ կարագ է դնում փոքրիկ թասի մեջ, ավելացնում մեկ թեյի գդալ կարմիր պղպղեղ, կրկին անցնում ձեռքով աշխատանքին:
Նրա ձեռքերի ճկուն շարժումներից կարագը կարմրում է: Արդյունքում կարագը հալչում է ու դառնում փափուկ ու կարմիր զանգված:

Հասմիկը գազօջախի վրայից վերցնում է խաշած բրինձը:

«Հիմա պետք է քուֆթայի կոլոլակներում փոքր փոսիկներ անենք և այնտեղ կարմիր պղպեղով հունցված փոքր կարագի կտորներ դնենք»,- բացատրում է Հասմիկը` վերցնելով կոլոլակներից մեկը:

Նա ցուցամատով վարպետորեն փոքրիկ փոսիկ է բացում, մեջը դնում մի փոքր կարագի կտոր ու նորից կոլոլակը բերում իր նախկին տեսքին` կլորացնելով:

Կոլոլակները պատրաստ են, և նա անցնում է հաջորդ գործողությանը:

Հետո 1 լ մածունը հարում է փայտե գդալով, որին ավելացնում է 200 գ թթվասեր, և այդ երկուսը միասին լավ ծփելուց հետո ավելացնում խաշած բրնձին: Կաթսան նորից դնում է գազօջախին մարմանդ կրակի վրա ու անընդհատ խառնում: Այդ զանգվածին ավելացնում է նաև 1 լ եռացրած ջուր (կամ տավարի մսի արգանակ) ու նորից շարունակում խառնել մինչև եռալը: Հասմիկն ասում է, որ կարևոր է զանգվածն այնքան խառնել, մինչև սկսի եռալ:

Նա ասում է, որ այս կերակուր պատրաստելը սովորել է իր մուսալեռցի տատից:

«Նրանք 1915 թ. ջարդերից մազապուրծ են եղել և գաղթել Սիրիա, իսկ 1946-ին` հայրենադարձվել Հայաստան: Մուսալեռցիների խոհանոցը շատ հարուստ է ու համեղ: Եթե այն լավ ուսումնասիրենք, ապա կտեսնենք, թե նրանք ինչքան շատ են օգտագործել խաշած աղացած ձավար»,- ասում է Հասմիկը` փայտե շերեփը պտտելով բրնձով թանապուրի մեջ:

Թանապուրի երեսին պղպջակներ են հայտնվում: Այն սկսում է եռալ: Հասմիկը վերցնում է սկուտեղով լի կոլոլակները և մոտենում կաթսային: Նրա ձեռքերից քուֆթայի փոքրիկ գնդերը սահում են ճերմակ թանապուրի մեջ:

Հասմիկը խոհանոցի մի անկյունից հանում է չորացրած անանուխի (նանա) տերևները, որպեսզի ավելացնի կոլոլակով թանապուրին: Մինչև այդ ավելացնում է կես ճաշի գդալ աղ:

Անանուխն այն բույսերից է, որը հայկական խոհանոցում մեծ տեղ է գրավում: Հայ կանայք ամռանն այն չորացնում են ձմռանն օգտագործելու համար: Այս բույսն ավելացնում են ապուրներին, աղցանին, պանրին, բանջարեղենով ու մսով կերակուրներին: Անանուխով թեյի թուրմն օգնում է գլխացավի, սրտխփոցի, սրտխառնոցի ժամանակ, վերացնում մարսողության խանգարումները:

Երբ Հասմիկի փշրում է անանուխի չորացրած տերևները թանապուրի մեջ, կերակուրի ճերմակ գույնը տեղ-տեղ դարչնականաչավուն է դառնում: Հասմիկը անջատում է գազօջախը, կաթսան ծածկում կափարիչով ու ասում, որ հինգ րոպեից կարելի է համտեսել:

«Ես փորձում եմ պահպանել իմ տատից սովորած մեր ավանդական կերակուրները: Աղջիկներս էլ արդեն աստիճանաբար սովորում են ինձնից, ու հետագայում էլ իրենք կպատրաստեն իրենց ընտանիքներում: Այ էս ձևով է սերունդներին փոխանցվում, պահպանվում ազգային խոհանոցը»,- ասում է Հասմիկ Մկրտչյանը:

Կոլոլակով թանապուր պատրաստելու համար անհրաժեշտ են
200 գ բլղուր (խաշած աղացած ձավար)
200 գ քուֆթայի միս
Մեկ թեյի բաժակ երկար բրինձ
100 գ կարագ
1 լ մածուն
200 գ թթվասեր
1 լ եռացրած ջուր կամ տավարի մսի արգանակ
1 թեյի գդալ կարմիր պղպեղ
Մի քանի տերև անանուխ (կարելի է նաև չորացրած)

Պատրաստման եղանակը

Մեկ թեյի բաժակ բրինձը խաշել այնքան ջրով, որ եփելուց հետո շատ քիչ ջուր մնա կաթսայում: Խաշել առանց աղի: Այնուհետև թասի մեջ լցնել 200 գ բլղուրը և ջրով թրջել, ավելացնել 200 գ քուֆթայի միս և ձեռքով այնքան շաղախել, որ ստացվի համասեռ զանգված: Ապա այդ զանգվածից պատրաստել փոքրիկ կլորավուն մսագնդեր: Մեկ այլ տարայում դարձյալ ձեռքով շաղախել 100 գ կարագը մեկ թեյի գդալ կարմիր պղպեղի հետ այնքան, որ դառնա համասեռ փափուկ զանգված: Այնուհետև ցուցամատով քուֆթայի մսի գնդիկներում փոսիկներ բացել և այն լցոնել կարագից ու կարմիր պղպեղից պատրաստած զանգվածով: Թողնել լցոնած մսագնդերը հանգստանան ու անցնել հաջորդ քայլին: 1 լ մածունը 200 գ թթվասերի հետ լավ ծփել և ավելացնել կաթսայի խաշած բրնձին ու դնել գազօջախին` մարմանդ կրակին: Անընդհատ խառնել և ավելացնել 1 լ եռացրած ջուր կամ (տավարի մսի արգանակ): Խառնել այնքան ժամանակ, մինչև եռա: Եռալուց հետո լցնել պատրաստած կոլոլակները: Ավելացնել կես ճաշի գդալ աղ (ըստ ճաշակի): 15 րոպե եփելուց հետո ավելացնել անանուխի տերևներ ու անջատել գազօջախը: Հինգ րոպեից կարելի է մատուցել: