Readers' comments

• Գորիսյան զրույցներ. Ի՞նչ ուղղությամբ պետք է գնա Հայաստանը` Արևե՞լք, թե՞ Արևմուտք

Armenia’s economic freedom score is 69.2, making its economy the 38th freest in the 2010 Index. Its overall score decreased by 0.7 point from last year. Armenia is ranked 21st freest among the 43 countries in the Europe region, and its score puts it above the world and regional averages....

Read commented Article

Post a comment

Read all 2 comments

Comments are welcomed and encouraged. However, comments not pertaining to the topic or containing slander or offensive language will be deleted. You have to be registered to be able leave your comment. Sign in or Register now for free.

Enlarge Photo

Գորիսեցիները դժվարանում են ընտրություն կատարել հին բարեկամ Ռուսաստանի ու նոր բարեկամ Արևմուտքի միջև

Հայաստանի հաջորդ նախագահը կնախանշի երկրի արտաքին քաղաքականությունը այս դժվար ժամանակներում, սակայն որքանո՞վ են հետաքրքրվում շարքային հայաստանցիները նման համաշխարհային հարցերով:

Գորիսը փոքր քաղաք է` 29.000 բնակիչ, մեկուսացած աշխարհից ամենատարբեր ձևերով, և նրա բնակիչները պետք է լուծեն բազմաթիվ առօրյա խնդիրներ, ինչը հեռացնում է այն մնացյալ աշխարհից: Սակայն մենք այստեղ գտանք բազմաթիվ մարդկանց` հասարակ աշխատավորից մինչև մտավորական, որոնք ունեին իրենց սեփական տեսակետներն արտաքին քաղաքականության մասին, որ համահունչ էին հանրապետության մյուս շրջաններում արտահայտված տեսակետներին:

Մելս Բարխուդարյանը փորձառու տնտեսագետ է: Երբ խոսք է լինում արտաքին քաղաքականության մասին, նա կարևորում է Հայաստանի հարաբերությունները Ռուսաստանի հետ: «Դժվար է պատկերացնել, թե ինչ վիճակում կհայտնվեր մեր երկիրը, եթե, Աստված մի արասցե, խզվեին հարաբերությունները Ռուսաստանի հետ»:

Վերջերս Երևանում անցկացված հայ-ռուսական գործարար ֆորումի ամփոփիչ զեկույցը հաստատում է Բարխուդարյանի տեսակետը: Ըստ զեկույցի տվյալների` 1991-2007 թթ. Ռուսաստանի ներդրումները Հայաստանում կազմում են մոտ 1 միլիարդ դոլար` բոլոր արտասահմանյան ներդրումների գրեթե մեկ երրորդը: Ֆորումում նաև նշվեց, որ 2007 թ. Հայաստանում գրանցվել է ռուսական կապիտալով 852 ձեռնարկություն, և որ ռուս-հայկական գործարար համագործակցության ծավալներն ամեն տարի ավելանում են 50 տոկոսով:

Ֆորումում նաև նշվեց, որ Ռուսաստանում տեղի ունեցող լուրջ տեխնոլոգիական փոփոխությունները կարող են բազմաթիվ նոր հնարավորություններ բացել հայ մասնագետների ու ձեռնարկությունների համար:

«Թույլ տվեք մի օրինակ բերել,- ասաց Բարխուդարյանը: - «Որոտանի հիդրոէլեկտրակայան» ՓԲԸ-ն, որն այսօր շատ կարևոր է երկրի տնտեսության համար, ներդրումների և մատակարարումների մեծ մասը ստանում է Ռուսաստանից շուկայականից ցածր գներով: Դա նշանակում է բարձր աշխատավարձ, վաղը` բարձր կենսաթոշակ, էժան էլեկտրաէներգիա»:

Այլ կարծիքի է Նաիրի Շալունցը: Նա պատկանում է բիզնես խորհրդատուների երիտասարդ սերնդին և իր հասակակիցներից շատերի նման ավելի արևմտամետ է: «Ինձ համար կարևոր է գործարար ցանցի ընդլայնումը: Կարո՞ղ եք պատկերացնել փոքր ու միջին ձեռնարկությունների զարգացումը Հայաստանում առանց ՄԱԿ-ի ծրագրերի, առանց ամերիկյան ու եվրոպական մեթոդական, փոխանակման ու տեխնիկական օժանդակության տասնյակ ծրագրերի: Իսկ ազատ շուկայական հարաբերությունների հաստատումն ու զարգացո՞ւմը:

Ըստ «Wall Street Journal»-ի և «Heritage Foundation»-ի` 2008-ին հրապարակած զեկույցի` աշխարհի 157 երկրների շարքում տնտեսական ազատությամբ Հայաստանը զբաղեցնում է 28-րդ տեղը և ԱՊՀ երկրների մեջ առաջատարն է:

«Եկեք տեղայնացնենք սա մեր փոքր շրջանում, մեր փոքր քաղաքում,- ասում է Շալունցն ու շարունակում: - Քաղաքացիական ինստիտուտներ ու հասարակական կազմակերպություններ կային նաև խորհրդային տարիներին: Սակայն չնայած ձեռնարկված լուրջ քայլերին, դրանք լուրջ հաջողության չհասան, մինչև չհայտնվեցին դրամաշնորհային մեծ ծրագրեր: Մեկ օրինակ` Գորիսի գործարար կենտրոնը 10 տարուց ավելի համագործակցում է 20 տարբեր միջազգային կազմակերպությունների հետ, որի շնորհիվ էլ ավելացել է հաճախորդների թիվը»:

Շատերի կարծիքով` Հայաստանը չափից ավելի արագ հրաժարվեց կրթության խորհրդային մոդելից: Ասում են, որ այն չպետք է այդպես գրկաբաց ընդունի արևմտյան արժեքները:

Նունե Ավետիսյանը մանկավարժ է գյուղատնտեսական քոլեջում: Նրա հինգ զավակներն էլ ուսանող են, չորսը սովորում են Երևանում, մեկը` Գորիսում: Նրանց պահելու և ուսման ծախսերը ծանր բեռ են ընտանիքի համար: «Մեր երկիրը գնաց եվրոպական ինտեգրման ուղիով՝ առանց հաշվի առնելու պատերազմը, սովն ու շրջափակումը, որը ժողովուրդը ստիպված էր հաղթահարել: Իսկ ինչ վերաբերում է մեծ աշխարհին»,- ասում է նա:

Գագիկ Հակոբջանյանը համամիտ է նրան: Նա 50 տարուց ավելի մանկավարժ է եղել Գորիսում և, չնայած իր մեղմ բնավորությանը, խիստ է խոսում արտաքին հարաբերությունների մասին:

«Ի՞նչ արտաքին քաղաքականություն թոշակի անցած, ասենք, ամսական 20.000 դրամ ստացող թոշակառուի համար: Սա արժանապատվության ցեղասպանություն է: Ի՞նչ է անելու մեր ժողովուրդը, եթե Ռուսաստանից ստացվող օգնությունը չլինի: Կարող է ծայրահեղություն թվալ, բայց ես, իրոք, կարոտում եմ ստալինյան ժամանակները, մարդու կենսապայմանները չէին անտեսվում: Հիսուն տարի է անցել նրա մահից հետո, բայց նրան շարունակում են հիշել: Հայհոյում են նրա սխալների համար, բայց նաև հիշում են` նրա ուժի ու շիտակության համար»:

Մյուս կողմից`Սուսաննա Ադամյանի ու նրա ընտանիքի երազանքների իրականացմանն օգնել է Ամերիկան: Ադամյանը ծայրը ծայրին է հասցնում տիկնիկ սարքելով: Երեք տարի առաջ դուստրը` Լուիզան, դուրս մնաց բուհից, որովհետև ընտանիքն ի վիճակի չէր վճարել ուսման վարձը: Ինտերնետային որոնումների շնորհիվ Լուիզան գտավ մի ծրագիր, որը հնարավորություն տվեց գնալ Ամերիկա սովորելու: Այժմ նա սովորում է Նեբրասկայի համալսարանում և մեկն է այն հազարավոր հայ երիտասարդներից, որոնք կրթություն են ստանում ԱՄՆ-ում ու Եվրոպայում:

Նա շնորհակալ է այն հնարավորության համար, որ Արևմուտքն ընձեռել է դստերը, բայց հուսով է, որ ուսումն ավարտելուց հետո նա կվերադառնա: «Մեր երեխաների ներուժն ու փորձը մեզ շատ անհրաժեշտ են: Նրանք նաև պարտք ունեն հայրենիքի առաջ»:

Չնայած արտահայտված հստակ, նեղ անձնական, երբեմն հակասական կարծիքներին` զարմանալի համաձայնություն կար արտաքին քաղաքականության տեսլականի հարցում: Բնորոշ էին հետևյալ երկու տեսակետները:

Շալունց. «Ես կողմ եմ բաց ու ճկուն քաղաքականությանը, առանց կոշտ ու կտրուկ շեղումների»:

Ավետիսյան. «Կարծում եմ` լավագույն արտաքին քաղաքականությունը արժանապատվությամբ ապրելն ու աշխարհի հետ բարիդրացիական հարաբերություններ պահպանելն է»: