Ապուրս կարծես կարմիր-կարմիր վարդ լինի. մասուրով ապուր

Մեծ ու փոքր չորացրած մասուրի հատիկները, իրար հերթ չտալով, լցվում են թասի մեջ: Երբ նրանց վրա եռացրած ջուր են ավելացնում, մասուրի հատիկները միանգամից կարմրում են, կարծես աշնանը թփից նոր քաղած լինես:

Աննա Մանվելյանը մասուրով ապուր է պատրաստում: «Էս ճաշը մեր կողմերում «մըսր (մասուրի) մածուն էին» էին կոչում»: Աննայի ընտանիքն արմատներով Ադրբեջանի Հանրապետության Դաշքեսանի շրջանից է: 1988 թվականին ծնողների հետ տեղափոխվում են Գեղարքունիքի մարզ:

Հայկական այս ճաշատեսակը պատրաստում են չորացրած կամ թարմ մասուրի հատիկներով, որից քամած հյութին ավելացնում են ձավար և ալյուրի խյուս: Չորացրած մասուր կարելի է գնել շուկայից: Հայերն այն օգտագործում են նաև թեյ պատրաստելու համար: Մասուրը, որը հարուստ է C, D և E վիտամիններով, հայտնի է իր բուժիչ հատկություններով և օգտակար է հատկապես այն հիվանդությունների դեպքում, որոնց ժամանակ անհրաժեշտ է ընդունել այդ վիտամինները: Կարմիր այս հատապտուղը օգտագործվում է արթրիտի բուժման համար:

Մանվելյանն ասում է, որ խաշելուց առաջ արդեն գիշերը թրջած մասուրը երկու անգամ մաղով լավ տրորում են, ու որպեսզի հյութը մաքուր լինի` երկու անգամ էլ խաշելուց հետո:

«Նախևառաջ` 1 կգ մասուրի հատիկների վրա եռացրած ջուր լցնելն է: Պետք է այնքան լցնել, որ հատիկները ջրով ծածկվեն: Մասուրը թրջում ենք երեկոյան, իսկ առավոտյան հեղուկը թափում ենք: Մասուրի հատիկները, ամբողջ գիշեր ջրի մեջ մնալով, լավ փափկում են: Հետո նորից ավելացնում ենք 3 լիտր ջուր ու դնում գազօջախին»,- բացատրում է 46-ամյա Աննան` կրկնելով ուտեստի բաղադրատոմսը, որը նրան փոխանցել են ծնողները:

«Ես մեր ավանդույթներից ու սովորություններից չեմ հրաժարվում,- ասում է Աննան, որի ծնողները հաստատվել են Փամբակում: - Ժամանակին մայրս ու տատս էին եփում, հիմա էլ ես եմ եփում երեխաներիս համար, ու նրանք հաճույքով ուտում են»:

Ու մինչ նա պատմում է, մասուրներն սկսում են թռչկոտել եռացող ջրում: 15 րոպե խաշելուց հետո նա վերցնում է մասուրներով եռացող կաթսան գազօջախից և թողնում, որ մի քիչ սառչի:

Ապա կաթսայի միջի զանգվածը լցնում է փլավքամիչի մեջ ու ձեռքով սկսում ճզմել արդեն փափկած մասուրները: Փլավքամիչի տակը դրված թասը լցվում է մուգ կարմիր մասուրի հյութով:

«Փլավքամիչում մնացած կճեպն ու կորիզ դեն ենք նետում: Հետո վերցնում ենք արդեն թասի միջի մասուրի հյութը և այս անգամ էլ քամում մանր մաղով»,- բացատրում էԱննան:

«Մասուրը շատ մազմզուկներ ունի, որոնք, եթե չքամեք, ուտելիս շատ տհաճ են, այնպես որ, պետք է մեկ անգամ էլ մաղով քամել»: (Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո մասուրից պատրաստված փոշին, որպես անմեղ կատակ, երեխաները քսում էին մաշկին, որից մարմինը քոր էր գալիս:)

Մաղով քամելուց հետո Աննան մասուրի հյութը նորից լցնում է կաթսայի մեջ ու դնում գազօջախին` այս անգամ արդեն քամած հյութին ավելացնելով 2 լ ջուր և կես ճաշի գդալ աղ: Երբ սկսում է եռալ, ավելացնում է մեկ բաժակ ձավար:

«Մոտ 10-15 րոպե ձավարը եփում ենք: Այդ ընթացքում վերցնում ենք մի բաժակ, մեջը լցնում 3 ճաշի գդալ ալյուր ու ջուր, սկսում լավ հարել, որ ստացվի համասեռ զանգված: Ապա այդ խյուսն ավելացնում ենք արդեն եփող ճաշին: Մի 10 րոպե եփելուց հետո մասուրով ճաշը պատրաստ է»,- ասում է Աննան:

Մասուրի անուշ բուրմունքը տարածվել է տնով մեկ: Աննան լցնում է ափսեները: Քաղցրահամ ապուրը մատուցվում է որպես առաջին ուտեստ: Ոմանք ուտելիս շաքարավազ են ավելացնում ըստ ճաշակի:

«Դե, մարդ կա` սիրում է մասուրի թթվաշությունը, մարդ էլ կա` սիրում է ավելի շատ քաղցրով ուտել: Այս նույն ձևով այս ճաշը եփում ենք զկեռով ու հոնով` նույն բանն անելով, խոսքս հատկապես քամելուն է վերաբերում»,- ասում է «մըսր մածունի» վարպետը:

Պատրաստման եղանակը
1. 1 կգ թարմ կամ չորացրած մասուրի հատիկները երեկոյան թրջել եռման ջրով:

2. Առավոտյան ջուրը թափել, հետո նորից մասուրի վրա ավելացնել 3 լ սառը ջուր ու դնել գազօջախին:

3. 15 րոպե խաշելուց հետո թողնել, որ սառչի, ապա լցնել փլավքամիչի մեջ ու ձեռքով լավ տրորել:

4. Փլավքամիչի տակ թաս դնել. ձեռքով տրորելիս մասուրի հյութը լցվում է այդ թասի մեջ: Փլավքամիչում մնացած կճեպն ու կորիզ դեն նետել:

5. Թասի հյութն այս անգամ քամել ավելի մանր անցքերով մաղով (մաղի տակ մեկ ուրիշ թաս դնել), որ հյութը մաքրվի մասուրի մազմզուկներից:

6. Այնուհետև արդեն մանր մաղով քամած հյութը նորից դնել գազօջախին` ավելացնելով 2 լ տաք ջուր և աղ`ըստ ճաշակի:

7. Երբ սկսում է եռալ, ավելացնել մեկ բաժակ ձավար: 10-15 րոպեից ավելացնել նախապես բաժակում ջրի մեջ լուծված երեք ճաշի գդալ այլուրի խյուսը:

8. Կերակուրը պատրաստ է այն ժամանակ, երբ ձավարը եփված է:

Ուտելիս ցանկության դեպքում կարելի է նաև շաքարավազ ավելացնել:

Պատրաստման համար անհրաժեշտ են

1 կգ չորացրած կամ թարմ մասուր

1 բաժակ ձավար

3 ճաշի գդալ ալյուր

Աղը/շաքարավազը` ըստ ճաշակի